Tag Archives: ភាសាខ្មែរ

កប្ប ជាអ្វី?(កប្ប អានថាកាប់់)

កាលពីនៅក្មេង ខ្ញុំធ្លាប់់ឮមិត្តភក្ដិជិតខាងបានសួរគ្នាពីពាក្យកប្បនេះម្ដង
ហើយតំាងពីពេលនោះមកខ្ញុំអត់់ដែលបានឮនរណានិយាយពាក្យនោះ
ទៀតទេ។ខ្ញុំធ្លាប់់តែឮគេនិយាយថាភ្លើងឆេះកាល ដូចថានៅព.ស៥០០០
ភ្លើងនឹងឆេះកាលដោយមិនដឹងថាពាក្យកាលមានន័យយ៉ាងម៉េចផងទេ។
ទំនងជាគេនិយាយថាពិភពលោកនឹងត្រូវបំផ្លាញដោយភ្លើងយក្យកំណាចមួយ។
ប៉ុន្តែ គេដូចជាយល់់ថាកប្បជាចំនួនដែលធំបំផុតមួយដែលគណនាមិនបាន
រហូតទាល់់តែគេប្រៀបធៀបទៅនឹងចំនួនគ្រាប់់ល្ងមួយល្អីទៅវិញ។តាមពិតកប្បមិន
មែនគ្រាន់់តែជាចំនួនទេ គឺជារយៈពេលដ៏យូរអង្វែងមួយ មិនដឹងប៉ុន្មានពាន់់ ឬប៉ុន្មាន
លានឆ្នំា។អម្បាញ់់មិញនេះខ្ញុំបានបើកវចនានុខ្មែរដើម្បីរកមើលពាក្យកប្បអោយ
ស្គាល់់ន័យរបស់់ពាក្យនេះ ដែលមានន័យថា៖កាលដែលតំាងនៅយូរអង្វែង ឧ.
មួយកប្ប ,ភ្លើងប្រល័យកប្ប
។ដូច្នេះ សូម្បីក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរក៏ពាក្យកប្បនេះ
ពុំប្រាប់់អោយដឹងន័យអោយបានច្បាស់់ផង។ពាក្យកប្បជាពាក្យមកពីភាសាបាលី
សំស្រឹ្កតដែលអានថាKalpa។ហើយដោយសារខ្មែរយើងធ្វើកម្លាយពាក្យកម្ចី
អោយមានសូរស័ព្ទជាភាសាខ្មែរនោះទើបបានជារាល់់ពាក្យបាលី សំស្រ្កឹត ដែល
មានសូរ ា ឬ ៈនៅខាងចុងពាក្យ ត្រូវលុបចេញ។កាលពីជិតដប់់ឆ្នំាកន្លងទៅ
ខ្ញុំបានអានសៀវភៅមួយក្បាលអំពីសាសនានានាក្នុងលោកហើយក៏បានចាប់់
អារម្មណ៍នឹងសាសនាហិណ្ឌូដែលជាសាសនាមួយប្រជាជនខ្មែរធ្លាប់់កាន់់កាលពី
សម័យបុរាណ។ដូច្នេះហើយទើបបានជាខ្ញុំស្គាល់់ពាក្យពេចន៏ខ្លះៗដែលមាន
ទាក់់ទិននឹងរឿងរ៉ាវសាសនាព្រាហ្មណ៍ ឬសាសនាហិណ្ឌូ និងសាសនាព្រះពុទ្ធ។
និយាយពីពាក្យកប្ប,អត្ថបទក្នុងសៀវភៅនោះ សរសេរប្រាប់់អោយដឹងដូច្នេះថា៖
តាមជំនឿក្នុងសម័យព្រាហ្មណ៍សាសនា,យុគសាកលគឺជាយុគមួយដែល
ដែលវិលចុះឡើងនៃការបំផ្លាញនិងការបង្កើតលោកដែលមានរយៈមួយជុំ
គឺរយៈពេល១០០ឆ្នំា*នៃមួយជីវិតរបស់់ព្រះព្រហ្ម។មួយឆ្នំា*នៃជីវិតរបស់់ព្រះព្រហ្ម
គឺ៣៦៥ថ្ងៃ*ដែលមួយថ្ងៃ*នៃជីវិតរបស់់ព្រះព្រហ្មស្មើនឹងមួយកប្ប(kalpa)។
ចំណែកមួយកប្បស្មើនឹង៤ ៣២០លានឆ្នំាផែនដី។ដូច្នេះ មួយជីវិតរបស់់ព្រះព្រហ្ម
ដែលមានរយៈពេល១០០ឆ្នំា*នោះគឺត្រូវស្មើនឹង១០០x៣៦៥x៤ ៣២០លាន
ឆ្នំាផែនដី=១៥៧ ៦៨០ ០០០ លានឆ្នំា=១៥៧ ៦៨០ ០០០ ០០០ ០០០ ឆ្នំាផែនដី។
ដូច្នេះលុះដល់់មួយរយៈពេលខាងលើកន្លងផុតទៅ ជីវិតរបស់់ព្រះព្រហ្មនិងសាកល
លោកទំាងមូលនឹងរលាយរលត់់ក្នុងមហាប្រល័យ(Grand cataclysme)។
រួចហើយសាកលលោកឈប់់លែងមានមួយរយៈពេលស្មើនឹងមួយជីវិតរបស់់
ព្រះព្រហ្មដែរ ទើបព្រះព្រហ្មភ្ញាក់់ឡើង,សាកលលោកក៏ចាប់់ផ្ដើមមានជាថ្មីទៀត។
ប៉ុន្តែក្នុងពេលព្រះអង្គសោយនិន្រ្ទា សាកលលោកក៏មានសភាពច្របូកច្របល់់។
អ្វីដែលពុំទាន់់បានចេញផុតពីសភាពនោះ ត្រូវតែឆ្លងកាត់់ការកាត់់ក្ដីហើយត្រូវ
តែត្រៀមខ្លួនចាប់់កំណើតជាថ្មីទៀត យោងទៅតាមបុណ្យកុសលដែលខ្លួន
បានសាងសំរាប់់ក្នុងថ្ងៃថ្មីដែលព្រះព្រហ្មនឹងភ្ញាក់់ឡើងវិញ គឺមួយកប្បនេះឯង
ដែលត្រូវចែកចេញជាមួយពាន់់មហាយុគ(mahâyuga)ហើយមួយមហាយុគ
ចែកចេញជាបួនយុគ គឺក្រឹតយុគ ត្រេតាយុគ ទ្វាបរយុគ និងកលិយុគ។
ក្រឹតយុគ(Krita Yuga)គឺជាយុគសម័យមាសដែលមានរយៈពេល
១ ៧២៨ ០០០ ឆ្នំា ។ក្នុងកំឡុងពេលនេះ ព្រះធម៌ ឬ​Dharma (ទេវៈទទួល
ខុសត្រូវខាងយុត្តិធម៌និងភារកិច្ច)មានជើងបួន។មនុស្សក្នុងសម័យនេះមាន
គុណសម្បត្តិល្អប្រពៃ មានសេចក្ដីសុខសប្បាយនិង មានសុខភាពល្អហើយ
អាយុវែង ។
ត្រេតាយុគ(Tretâ Yuga)គឺជាយុគសម័យប្រាក់់ឬសម័យទី២ដែល
មានរយៈពេល១ ២៩៦ ០០០ ឆ្នំាដែលជាសម័យព្រះធម៌មានជើងបី ហើយ
មនុស្សលោកមានសេចក្ដីសុខមធ្យមនិងអាយុវែងមធ្យមដែរ។
ទ្វាបរយុគ(Dvâpara Yuga)ជាយុគសម័យដែលព្រះធម៌មានជើងតែ
ពីរគឺគ្មានលំនឹង ហើយមនុស្សលោកក៏ពុំសូវមានគុណសម្បតិ្តហើយក៏ពុំ
មានអាយុវែងប៉ុន្មានដែរ។យុគសម័យនេះមានរយៈពេល៨៦៤ ០០០ឆ្នំា។
កលិយុគ(kali Yuga)គឺជាយុគសម័យដែលយើងកំពុងរស់់នៅ
រាល់់ថ្ងៃនេះ ប្រកបដោយទុក្ខទោសធ្ងន់់៖ព្រះធម៌មានជើងតែមួយគ្មានអ្វី
ជាទីពឹង។មនុស្សលោកបាត់់សឹងអស់់នូវគុណសម្បត្តិ។ក្នុងកំឡុងយុគសម័យ
នេះដែលមានរយៈពេល៤៣២ ០០០ឆ្នំា,មនុស្សភាគច្រើនរស់់នៅជាទាសករ,
អ្នកសុំទាន,មនុស្សបង្កជំលោះ និងកាចសាហាវ ហើយពុំមានសេចក្ដីសុខ
សប្បាយទេ ហើយក៏រស់់ពុំបានអាយុវែងដែរ។ពួកគេយកអ្វីៗដែលគួរស្អប់់ខ្ពើមធ្វើ
ជាកិត្តិយស។ពួកគេស៊ីមិនចេះស្កប់់ស្កល់់ហើយរស់់នៅក្នុងទីក្រុងដែលពោរពេញ
ទៅដោយចោរ។បុរសជាមនុស្ស គ្រប់់គ្រងដោយប្រពន្ធរបស់់គេដែលជាស្រីឆ្នាស់,
និយាយប៉ប៉ាច់់ប៉ប៉ោច មានកាមគុណច្រើន ហើយសាយភាយកូនក៏ច្រើនដែរ។មនុស្ស
ក្នុងយុគសម័យនេះរស់់នៅទទួលរងនូវការកៀបសង្កត់់ពីស្ដេច ឬពីអ្នកគ្រប់់គ្រង
ប្រទេសរបស់់ខ្លួនឯង ហើយក៏ទទួលរងនូវមហន្តរាយធម្មជាតិ,ទុរ្ភិក្ស និងសង្រ្គាម
ទៀត។មានតែកល្កិនដែលជាមនុស្សមានក្បាលសេះត្រូវជា
អវតាព្រះវិស្ណុទេដែលអាចចុះមកជួយកំចាត់់ទុក្ខវេទនារបស់់មនុស្សលោកបាន ដោយធ្វើការកាត់់ទោសមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអាក្រក់់ហើយផ្ដល់់រង្វាន់់ដល់់មនុស្ស
ដែលកសាងល្អ រួចហើយនឹងរៀបចំយុគសម័យមួយថ្មីអោយរុងរឿងឡើង៕
…………………………………………………….

_ការយល់់ឃើញរបស់់ខ្ញុំ៖ <ពាក្យ កាលនិងកប្ប
ជាពាក្យដែលកើតចេញមកពីពាក្យKALPAជាមួយគ្នា ដោយអ្នកខ្លះយកសំលេង
នំាអោយបានពាក្យកាលឯអ្នកខ្លះទៀតយកសំលេង
ប៉ដែលបានមកពីPAជាព្យាង្គខាងចុងរបស់់ពាក្យkalPAនោះ នំាអោយបានជាពាក្យកប្ប
ដូច្នោះពាក្យកាល(KALPA) ដោយគេលុបPAចេញ ហើយក្លាយជាមានន័យថាគ្រា សម័យ ពេលទៅវិញ។
រីឯ កប្ប (KALPA) ដោយគេលុបអក្សរLនិងA ទើបទៅជាអានចេញសូរកាប់់ហើយនៅតែមានន័យដើមដូចKalpaដែរ។

Advertisements

ពាក្យ ប្រសូត្របុត្រ

ប្រសូត្រ= សំរាលកូន,ខ្មែរប្រើជាពាក្យរាជសព្ទ។
បុត្រ=កូន
មនុស្សសាមញ្ញអាចប្រើពាក្យបុត្របាន…ប៉ុន្តែគេមិនសូវប្រើទេ,ព្រោះវាគ្រាន់់តែជាពាក្យ
ដែលគេប្រើក្នុងអក្សរសាស្រ្ត តែប៉ុណ្ណោះ។ចំពោះស្ដេច ជាពាក្យដែលប្រើទូទៅទៅហើយ។

ប្រសូត្រ=សំរាលកូន(ខ្មែរយើងប្រើជាពាក្យរាជសព្ទ សម្រាប់់ហៅស្រ្តីជាតិក្សត្រិយ៍)។
ពាក្យសាមញ្ញខ្មែរមួយទៀតថាកើតកូនឬសំរាលកូន ដែលស្រួលប្រើបំផុត
ចំពោះមនុស្សសាមញ្ញទូទៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើង,
មិនចំាបាច់់ដល់់គិតប្រើប្រាស់់ពាក្យផ្សេងពីជនសាមញ្ញ
ពេលដែលបានឡើងឋានៈជាឯកឧត្តម ជំទាវ នាម៉ឺន ឧកញ្ញា…ជាដើម រហូតដល់់ពេលខ្លះមានការភាន់់ច្រលំយក
រាជសព្ទមកប្រើមិនដឹងខ្លួន ដូចករណី អ្នកនាងពេជ្ជតា អ្នកចំរៀងខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់់នាសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ។

ក្នុងវីឌីអូខាងលើ,អ្នកនាងកែវពេជ្ជតាបាននិយាយថាខ្លួនប្រសូត្របុត្រ

ពាក្យ រងចំា

CNRP supporter
និយាយតាមត្រង់់,ខ្ញុំប្រើពាក្យហ្នឹងអត់់ដាក់់បន្តក់់តំាងពីខ្ញុំរៀននៅថ្នាក់បឋមសិក្សា
មកម្ល៉េះ,ខ្ញុំអត់់ដឹងថាវាសរសេរមានបន្តក់់សោះ។ដល់់ពេលមួយខ្ញុំបានសរសេរអត្ថបទ
របស់់ខ្ញុំអំពីដំណើរទស្សនាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនានានៅអង្គរ ទើបដឹងថា
ខ្ញុំសរសេរពាក្យនេះអត់់បានដាក់់បន្តក់់ ក្រោយពេលដែលបងស្រីម្នាក់់បានអានអត្ថបទនោះ
ហើយថែមទំាងបានកែពាក្យខ្លះៗដែលខ្ញុំបានសរសេរខុស។នេះ មានន័យថា
ខ្ញុំទើបដឹងថាខ្ញុំប្រើនិងសរសេរពាក្យរងចំាជាយូរមកហើយ
ដោយមិនដឹងខ្លួនតំាងពីកាលនៅរៀនសាលាបឋមសិក្សា។ប៉ុន្តែ រឿងនេះ
មិនមែនតែខ្ញុំទេ ដែលប្រើនិងសរសេរពាក្យរងចំាអត់់ដាក់់បន្តក់់
សូម្បី ការ៉ាអូកេខ្មែរយើងក៏នំាគ្នាប្រើពាក្យនេះគ្មានបន្តក់់ដែរ ដែលនំាអោយការអាន
ទៅជាខុសពីពាក្យ រង់់ចំា ហើយក៏មានខ្មែរយើង
ជាច្រើនដែរដែលមិនសូវចាប់់អារម្មណ៍ពីរឿងនេះដែរ ទើបនំាគ្នានិយាយ ឬ
សរសេរ ពាក្យរងចំាដោយខ្វះបន្តក់់។វាមិនជាកំហុសអីធំដុំទេ
ប៉ុន្តែ បើយើងគិតពីការបន្លឺសំលេងនៃពាក្យ រងចំានិងរង់់ចំាទាំងពីរគឺខុសគ្នា ហើយថែមទំាងមានន័យមិនដូចគ្នាទៀតផង។បើសិនយើងនំាគ្នា
និយាយនិងសរសេរពាក្យរងចំាហើយពិបាកកែទំលាប់់នេះចេញ,
តើមានប្រយោជន៍អីទៅដែលពាក្យនេះត្រូវមានបន្តក់់? ពាក្យរងចំា
មានន័យផ្សេង ពីព្រោះពាក្យរង មានន័យថាទទួលរង
ឯ ពាក្យចំាមានន័យថាការចំា ។តាមន័យមួយទៀត រងមានន័យថាជាពំនូកដីដែលគេលើកទុកដំាដំឡូងជាដើម។មានពាក្យមួយចំនួន
ទៀត ដែលបងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនមិនសូវដឹងថាការនិយាយគឺបន្លឺខុសពីការសរសេរ
តែម្ដងដូចជា៖ពាក្យ ត្រប់់ ដែលអ្នកខ្លះទៅជាសរសេរតាមអានថា
ទ្រាប់់។ពាក្យទ្រាប់់មានន័យខុសទំាងស្រុងពីពាក្យត្រប់់។ន័យរបស់់ពាក្យទ្រាប់់គឺកល់់ពីក្រោម,ដាក់់ទ្រនាប់់។មានពាក្យមួយទៀតអានថាទ្រាប់់ដែរ ប៉ុន្តែសរសេរដូចនេះទ្រព្យ មានន័យថាសម្បត្តិធនធាន
ចំពោះពាក្យរងចំានិង រង់់ចំាខុសពីករណីនៃពាក្យផ្សេងទៀត ដែលមិនអោយយើងទៅច្រឡំន័យផ្សេង
ដូចការសរសេរពាក្យ ត្រប់់ និងទ្រាប់់នោះ។បើយើងសរសេរ
រងចំាក៏ គង់់យើងដឹងភ្លាមថា រង់់ចំាដែរ,វាមិនដូចជាពាក្យ ត្រប់់ និងទ្រាប់់ទេ។ប្រហែលជាពាក្យរង់់ចំាដែលតម្រូវអោយ
និយាយសង្កត់់បន្តិចនោះទើបបានជាខ្មែរយើងជាច្រើននំាគ្នានិយាយរូទៅលឿន
មិនចំាបាច់់សង្កត់់នំាតែធ្ងន់់ ទើបពន្លឿនការបន្លឺសំលេងនេះជារង
វិញរលូនជាជាង ទេដឹង?ដូច្នេះ ប្រសិនបើគ្រប់់គ្នា និយាយនិងសរសេរពាក្យ
រងចំាហើយ តើគួរអីប្រើពាក្យរង់់ចំាទៀត?

អ្នកចំរៀង និង អ្នកច្រៀង

អ្នកចំរៀង


អ្នកច្រៀង

ចំណងជើងប្រកាស់់ខាងលើទាក់់ទងន័យអំពីពាក្យ អ្នក

ពាក្យ អ្នក

ពាក្យ អ្នក (ជាពាក្យខ្មែរបុរាណព្រេងព្រឹទ្ធ
សព្វថ្ងៃប្រើជាអញ្ញត្រសព្ទ)ជាពាក្យប្រើជំនួសឈ្មោះបុគ្គលដែលត្រូវ
និយាយទៅរកក្នុងទីចំពោះមុខសំរាប់់ពលរដ្ឋយើងហៅគ្នាដោយសេចក្ដី
សមគួរ មិនចេញឈ្មោះបុគ្គលនោះ(ប្រើបានទំាងប្រុស ស្រី) ដូចគេថា៖
អ្នកអញ្ជើញទៅណា?អញ្ជើញចូលអង្គុយលេងសិន!

ពាក្យ អ្នក ដូចយើងទំាងអស់់គ្នាដឹងស្គាល់់ច្បាស់់ស្រាប់់ហើយ
ខ្មែរយើងមិនសូវប្រើទេក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់់ទងគ្នារាល់់ថ្ងៃ ជាពិសេស
ជាមួយជនជាតិខ្មែរយើងដូចគ្នា ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ យើងប្រើស្និទ្ធស្នាល
ណាស់់ជាមួយជនបរទេសដូចជាបារាំង អាមេរិកាំង ជាដើមដែលចេះនិយាយ
ភាសាយើង ឬក៏អ្នកបកប្រែ តែងត្រូវការប្រើពាក្យអ្នករត់់មាត់់ណាស់់
ពីព្រោះពាក្យអ្នក =vous(បារំាង),you(អង់់គ្លេស)ដូច្នេះ អ្នកប្រែ មិនសូវ
ចាប់់អារម្មណ៏ថា ពាក្យនៃភាសាបារំាង និងអង់់គ្លេស ទំាងពីរនេះ យើងអាចបកមកថា
ប្អូន បង ពូ មីង លោក តា យាយ …បាន ដែលជាពាក្យខ្មែរយើងប្រើប្រាស់់ស្និទ្ធស្នាល
ក្នុងជីវិតរាល់់ថ្ងៃ ចំពោះគ្នា និងគ្នា។ពាក្យ ខ្មែរយើងមួយចំនួន ពិតជាបានវិវត្ត
ច្រើនណាស់់ តំាងពីការបង្កើតវចនានុក្រម របស់់សម្ដេចជួនណាតមក ។
ដូច្នេះតាម គំនិតខ្ញុំ គួរតែធ្វើការប្រែសំរួលថ្មីអោយទាន់់សម័យពីព្រោះ មាន
ពាក្យជាច្រើនបានធ្វើការវិវត្តន៏អត្ថន័យ ហើយក៏មានពាក្យថ្មីៗកើតមានច្រើន
ឡើងដែរ ដែល យើងមិនអាចរកឃើញក្នុងវចនានុក្រមខ្មែររបស់់សម្ដេចជួនណាត
ទៀតទេពេលនេះ ដូចជាពាក្យ សេវាកម្ម ពិធីករ តាង៉ែន កាលីប
ហើយ ពាក្យដែលវិវត្តន៏ទៅមានន័យថ្មីទៀត ដូចជា ពាក្យ គ្រួសារ ក្រុង ញុំា
ដែលពេលនេះពាក្យ គ្រួសារមានន័យមួយទៀតថាប្ដី ឬ ប្រពន្ធ ,ពាក្យក្រុង
ដែលពីមុនមានន័យថា ប្រទេស តែពេលនេះ គឺទីក្រុង ,ហើយពាក្យញុំាដែលពីមុន យើងប្រើសំរាប់់និយាយទៅកាន់់ក្មេងតូច មានន័យថា ស៊ី ឬ ហូប នោះ ,ឥឡូវនេះ
ទំាងចាស់់ទំាងក្មេងក៏អាចប្រើបាន ហើយកំពុងនិយមប្រើទៀត។ម្យ៉ាងទៀត
ពាក្យមួយចំនួន ក៏លែងប្រើដូចជាពាក្យ នគរ ដែលកាលពីដើមមានន័យថា
ក្រុង នោះ។ពាក្យអ្នក ត្បិតយើងមិន ប្រើ ហៅគ្នាទៅមករវាងខ្មែរ
និងខ្មែរគ្នាឯងក្នុងការប្រាស្រ័យគ្នារាល់់ថ្ងៃនោះក៏ដោយ ប៉ុន្តែ យើងអាចប្រើ
ផងដែរក្នុង ការធ្វើសន្ទរកថា ក្នុងសំបុត្រ ក្នុង ការសរសេរនិពន្ធ ឬការសរសេរ
វិញ្ញាសាប្រលង (លំហាត់់ប្រលង)ដូចជាគេថា ចូរអ្នករក…
ចូរអ្នកឆ្លើយនឹងសំណួរខាងក្រោម…។ល។

ពាក្យអ្នក ន័យទី២ គឺ មានន័យថា បុគ្គល,ជន ,មនុស្ស ដែល
យើងប្រើមុខនាម គុណនាម ឬករិយាស័ព្ទ៖ពីមុខនាម ឧទាហរណ៏ ៖

អ្នកការ, អ្នកក្រុង អ្នកផ្សារ អ្នកស្រែ អ្នកចំការ អ្នកស្រុក អ្នកភូមិ
អ្នកជំនួញ អ្នកកីឡា អ្នកនយោបាយ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត
អ្នកកំប្លែង អ្នកចំរៀងប៉ុន្តែ យើងប្រើពីមុខនាម
ដទៃទៀតដូចជា អ្នកងារ=ជនដែលត្រូវទោសធ្លាក់់ជាមនុស្សថ្នាក់់
ទីបួន៖សូទ្រៈ។អ្នកបុណ្យឬអ្នកមានបុណ្យ=គឺអ្នកមានបុណ្យសំណាងអស្ចារ្យ។
អ្នកផង=មហាជន អ្នកទំាងពួងគេរាល់់គ្នា។អ្នកផ្លូវ=អ្នកនំាផ្លូវសេចក្ដី
គឺស្រ្តីនំាមុខកូនស្រីចេញចូលតាមរយៈកិច្ចការ ក្នុងពិធីមង្គលការ
ជាគូនឹង អ្នកមហា។អ្នកសិល្ប៏=អ្នកមានសីល្ប៏ អ្នកមានសីល្ប៏វិទ្យា។

ពីមុខគុណនាម ឧទាហរណ៏៖អ្នកធំ អ្នកតូចតាច

អ្នកក្លាហាន អ្នកខ្លាច អ្នកខ្លំាង អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកល្ងង់់ អ្នកក្រ អ្នកតោកយ៉ាក អ្នកមាន …

ពីមុខករិយាស័ព្ទ មានច្រើនរាប់់មិនអស់់,ឧទាហរណ៏៖

អ្នករកស៊ី អ្នកធ្វើការ អ្នកថតរូប អ្នកទិញ អ្នកលក់់(ឥវ៉ាន់់ រឺរបស់់របរផ្សេងៗ
រាប់់មិនអស់់…) អ្នកច្ឆៃត្បូង អ្នកធ្វើដំណើរ អ្នកបើកបរ(រថយន្ត យន្តហោះ…)
អ្នកត្រួតពិនិត្យ អ្នកចិញ្ចឹម អ្នកបរបាញ់់សត្វ…បន្ទាប់់មកទៀត ពាក្យ
អ្នក អាចប្រើដាក់់ខាងមុខកិរិយាស័ព្ទធ្វើ ដូច យើងថា ៖
អ្នកធ្វើពុម្ព អ្នកធ្វើនំ អ្នកធ្វើឧបករណ៏ភ្លេង អ្នកធ្វើស្រែ អ្នកធ្វើស្ករ
អ្នកធ្វើត្រាប់់ អ្នកធ្វើរឺសង់់ផ្ទះ អ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ….

អ្នកប្រើនំាមុខ កិរិយាស័ព្ទ មាន ដូចជាថា៖
អ្នកមានសំណាង អ្នកមានបុណ្យ អ្នកមានកិត្តិយស អ្នកមានបុណ្យសក្ដិ
អ្នកមានមុខមាត់់ …

អ្នក៖ន័យមួយទៀតសាធារណជនហៅបងថ្លៃថាអ្នកដែរ។

អ្នកប្រើនំាមុខឈ្មោះក៏បានដែរ៖ អ្នកទេព អ្នកចន្ទ អ្នកសុខ…

ពាក្យអ្នក ដែលយើងប្រើពីមុខកិរិយាស័ព្ទមានន័យក្នុង
ភាសាអង់់គ្លេសថា_ erនិងក្នុងភាសាបារំាងថា_eur ដែលគេប្រើនៅខាងចុងករិយាស័ព្ទទៅ
ជាមានន័យថាអ្នក ឩទាហរណ៍ worker , travailleur…ប៉ុន្តែក្នុងភាសាខ្មែរយើង ក៏មានពាក្យមួយទៀតដែល
យើងប្រើដាក់់ខាងចុងដែរគឺពាក្យ_ករ ដូចជា ៖
កសិករ សិប្បករ កីឡាករ អាជីវករ ពិធីករ….ហើយមានពាក្យមួយ
ផ្សេងទៀត ដែលប្រើនៅខាងចុងនាមដែរ ប៉ុន្តែមានន័យផ្សេងពីពាក្យអ្នក
នោះគឺ វិទូ ប្រើដូចនេះ៖_វិទូ ឧទាហរណ៏៖តារាវិទូ ទស្សនវិទូ ….ដែលពាក្យ
វិទូមានន័យថាអ្នកចេះ អ្នកដឹង អ្នកប្រាជ្ញ។

ន័យទី៣៖ អ្នក គឺន័យជាគូជាមួយនឺងពាក្យលោកដូចយើងថា៖
អ្នកស្រី ឬលោកស្រី ជាគូ នឹងពាក្យ លោកឬលោកប្រុស
អ្នកគ្រូ ជាគូនឹង លោកគ្រូ។ម្យ៉ាងទៀត
យើងប្រើពាក្យអ្នកពីមុខពាក្យមួយចំនួនដូចជា៖
អ្នកបង អ្នកមីង (ជាគូជាមួយ លោកពូ) អ្នកនាង អ្នកនាងកញ្ញា អ្នកដូន អ្នកយាយ…
ដើម្បីអោយពិរោះឬ រាបសា។

ពាក្យអ្នកប្រើពីមុខនាម + និយម ដូចជា៖
អ្នកជាតិនិយម អ្នកឱកាសនិយម អ្នកសុទិដ្ឋិនិយម អ្នកទុទិដ្ឋិនិយម អ្នកអាត្មានិយម …

ទីបញ្ចប់់,
ខ្ញុំសង្កេតឃើញមានពាក្យខ្លះ មិនទាន់់ដឹងមានបុន្មានទេ ,ប៉ុន្តែពេលនេះ
ឃើញមានមួយគឺពាក្យ អ្នកចម្រៀង
ដែលយើងប្រើពាក្យអ្នកពីមុខកិរិយាស័ព្ទច្រៀង
តែមិនអាចមានន័យដូចអ្នកចម្រៀងបានទេ។អញ្ចឹងហើយទើបបានជាយើងមិនអាចប្រើពាក្យ
អ្នកច្រៀង ជំនួស អ្នកចំរៀង បានដោយសារថាអ្នកច្រៀងគឺអាចជានរណាក៏ដោយ
ដែលច្រៀង ឬចេះច្រៀង រាប់ទំាងជាអ្នកចម្រៀង ឬ មិនមែន
ដូចយើងសួរថា នរណាអ្នកច្រៀងបទចំរៀងនេះ ?ចំលើយអាច ថា
ម្នាក់់នេះ ម្នាក់់នោះ បងខ្ញុំ ប្អូនខ្ញុំ មិត្តសំលាញ់់ខ្ញុំ ….ឬបើប៉ះអ្នកចំរៀង
ក៏ថា អ្នកចម្រៀងតែម្ដងដូចជាអ្នកចំរៀង ម៉េង ពេជ្ជតា អ្នកចម្រៀងព្រាប សុវត្តិ …។

កំណត់់សំគាល់់មួយ៖ ខ្មែរយើង មិនសូវប្រើពាក្យ “អ្នក”
ក្នុងការហៅគ្នា ទេ ។យើង ប្រើពាក្យអ្នក ច្រើនក្នុងការសរសេរ ។
ចឹងហើយបានជាពាក្យ “អ្នក” ស្ដាប់់ដូចជាមិនជិតដិត
ឬ ជិតស្និទ្ធ ។យើងច្រើនប្រើពាក្យ”អ្នក” ជាពហុវចនៈ ដូចថា
សូមអ្នកទំាងអស់់គ្នា…ជាពិសេសក្នុងការប្រជុំ។

ពាក្យអ្នកឯង
“អ្នកឯង” ស្ដាប់់មើលទៅ ដូចជាដាច់់សាច់់បន្តិច ។ឬនេះក៏មកពីពាក្យ
“អ្នក” ជាពាក្យមិនសូវជិតស្និទ្ធ ?លុះឮគេពាក្យនេះនិយាយចេញមក
ហាក់ដូចមិនពិរោះ ហាក់ដូចជាអ្នកនិយាយហ្នឹងខឹងឬមិនគួរសម ឬ មើលងាយ
គេចឹង។ ពាក្យ “ឯង” ដាក់់ពីក្រោយពាក្យ”អ្នក” បែរជាមានន័យមិនគួរសម
ឬមិនគួរប្រើ ដូចជាថាលោកឯង ជាដើម។ ប៉ុន្តែ បើដាក់់ពីក្រោយ ពាក្យ អូន កូន
ប៉ា ម៉ាក់់ …ស្ដាប់់ទៅដូចជាជិតស្និទ្ធទៅវិញ។

ពាក្យ “ព្រះ”

តើក្នុងភាសាខ្មែរយើងពាក្យថាព្រះមានន័យថាម៉េច?
ចឹងបើកមើលវចនានុក្រមខ្មែរមើលសិន៖ព្រះ ន.( បា. សំ វរ ប្រើជាគុ.
“ប្រសើរ,ខ្ពង់់ខ្ពស់់,សើសលន់់,ជាចម្បង,ដែលគួរប្រាថ្នា ,គួរចង់់បាន”;ប្រើជាន.
ក៏បាន “ពរ;ស្វាមី ;សេចក្ដីប្រាថ្នា…”)ពាក្យនេះខ្មែរប្រើក្លាយមក
ដោយ វ>ព+រ+ះ >ព្រះ ;សម្រាប់់ហៅឋានន្តរមន្ត្រីស័ក្ដិ៦ ហ៊ូពាន់់
ចុះបន្ទាត់់ពីទីឧកញ្ញ៉ាមកៈមន្រ្តីទីព្រះ។សំរាប់់នំាមុខនាមឯទៀតបានយ៉ាង
ច្រើនជាអនេកៈព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះឥន្រ្ទ ព្រះព្រហ្ម ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះរាជា
ព្រះមាតា ព្រះបិតា……….។ប៉ុន្តែ បើគេនិយាយតែពាក្យព្រះ
មួយម់ាត់់វិញតើមានន័យថាម៉េច?ត្រង់់ហ្នឹង ខ្ញុំដូចជាមិនយល់់សោះ បើមើល
ការពន្យល់់ន័យក្នុងវចនានុក្រម ហើយក៏មិនដឹងថាបើគេនិយាយពាក្យ
ព្រះ តែ មួយម់ាត់់ប៉ុណ្ណោះ តើគេមានន័យថាម៉េចក្នុងភាសាខ្មែរ …
បើពាក្យព្រះមានន័យច្រើនចឹង។តាមន័យដើមពី
ភាសាបាលីនិងសំស្រ្កឹតពាក្យ ព្រះ ពិតជាមានន័យថាប្រសើរ
ខ្ពង់់ខ្ពស់់។ ប៉ុន្តែតាមវិវត្តន៏នៃ ពាក្យ ព្រះ ក៏បានអោយខ្មែរយើងយល់់ថា
ព្រះ គឺសំដៅដល់់ព្រះដែលបង្កើតលោក ឬព្រះអាទិទេពដែល
ភាសាអង់់គ្លេសថា God,បារំាងថា Dieuហើយបើគេថា my God!(mon Dieu!) នេះបកប្រែថា
ពុទ្ធោអើយ!ឬ លោកអើយ! ឬក៏ ថា ព្រះជាម្ចាស់់ខ្ញុំអើយ។ខ្ញុំចេះតែឆ្ងល់់ពី
យូរមកហើយ មិនដឹងថា ខ្មែរយើង និយាយថាព្រះៗចង់់មានន័យថាព្រះអង្គ
មួយណា? រឺ មានន័យថាម៉េច? ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះព្រហ្ម ព្រះមហាក្សត្រ
ព្រះមាតា ព្រះបីតា…..?ពីព្រោះខ្មែរយើងកាន់់សាសនាព្រះពុទ្ធ ប៉ុន្តែនៅ
ទទួលឥទ្ធិពលសាសនាហិណ្ឌូជានិច្ច និងសាសនាអ្នកតាផងដែរ។ប៉ុន្តែនា
ពេលបច្ចុប្បន្នសាសនាគ្រឹស្ទក៏បានជ្រៀតឥទ្ធិពលចូលមកក្នុង
ស្រុកខ្មែរយើងច្រើន ដែលនំាអោយខ្មែរយើងដឹងថាពាក្យព្រះ
មួយម៉ាត់់ខ្លីចឹង មិនមែនមានន័យថាព្រះផ្សេងៗដូចបានរៀបរាប់់មកខាង
លើនេះទេគឺ ជាព្រះអាទិទេព បង្កើតលោក គឺសាកលលោក
យើងទំាងមូលនេះតែម្ដង។ព្រះអង្គគឺព្រះបិតារបស់់ព្រះយេស៊ូ ហើយអ្វីដែល
គួរអោយកត់់សំគាល់់ខុសពីសាសនាព្រះពុទ្ធនោះ សាសនាព្រះយេស៊ូ មិនមាន
ព្រះច្រើនៗម្លឹងៗទេ ដូចក្នុងសាសនាហិណ្ឌូមាន ព្រះឥន្រ្ទ ព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ
ព្រះច័ន្រ្ទ ព្រះសូរ្យ ព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហស្បតិ៏ ព្រះគណេស ព្រះសោម …..។
ប៉ុន្តែ ពីដើមឡើយ ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ក៏មានព្រះមិនច្រើនដល់់ម្លឹងដែរ,គឺ មាន
តែព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុពីរអង្គតែប៉ុណ្ណោះបន្ទាប់់ពីព្រះអង្គទំាងពីរ បានឈ្លោះគ្នា
ដោយចង់់តាំងខ្លួនជាអ្នកបង្កើតលោកតែរៀងខ្លួន ស្រាប់់តែមានសរសរភ្លើងធំវែង
មួយមិនមានគល់់មិនមានចុងបានផុសចំកណ្ដាលព្រះអាទិទេពទំាងពីរ ដែលមិន
ដឹងថាជាអ្វី ហើយខំប្រឹងរកមើលខាងគល់់និងខាងចុងមិនឃើញអស់់រយៈពេល
ជាច្រើនពាន់់ឆ្នាំទើបទទួលស្គាល់់ថាសរសរភ្លើងនោះមានឫទ្ធិជាងខ្លួនហើយក៏
រាប់់អានតមក ។ក្រោយមក ព្រះសិវៈក៏លេចចេញមកពីកណ្ដាលសរសរភ្លើងនោះ។
ដោយការមិនដឹងថាខ្មែរយើងចង់់អោយន័យពាក្យព្រះ ថាម៉េច,
ខ្ញុំក៏ចេះតែឆ្ងល់់ ពីព្រោះពាក្យថាព្រះខ្លីមួយម៉ាត់់នេះ ក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធ
មិនមានទេមានតែព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ….រហូតដល់់ខ្មែរជាច្រើននំាគ្នា
ថាឪពុក ជាព្រះ ម្ដាយជាព្រះ គឺថា សូម្បីតែ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ
ក៏មិនខ្ពស់់ ឫ ឧត្តមជាងឡើយ ។តើមែនឫ?បើដូច្នេះមែនខ្ញុំក៏ជាព្រះដែរ ពីព្រោះខ្ញុំ
ក៏ជាឪពុកម្នាក់់ដែរ គឺខ្ញុំមានកូនហើយ៖កូនខ្ញុំក៏អាចថាខ្ញុំជាព្រះដែរ បើយើង
យោងទៅតាមគំនិតរបស់់គេមកខាងលើនេះ។មិនមែនតែខ្ញុំទេ គឺគ្រប់់គ្នាសុទ្ធតែ
ជាព្រះបើមិនឥឡូវក៏ថ្ងៃមុខដែរ ពីព្រោះម្នាក់់ៗក៏នឹងមានគ្រួសារ ហើយមាន
កូនចៅ ដូចគ្នាទំាងអស់់!ពាក្យព្រះមិនមែនជាពាក្យយើងនិយាយចេញមក
ងាយៗចឹងទេ ..ព្រះជាបុគ្គលដ៏អាថ៌កំបាំងបំផុតក្នុង
សាកលលោកនេះ ដែលគ្មាននរណាបានស្គាល់់ហើយបានឃើញនោះឡើយ
ព្រោះថាព្រះគឺព្រះអាទិទេព មិនមែន ព្រះអង្គនេះ ព្រះអង្គនោះ តាមដែលគេគិតឃើញនោះឡើយ។ដូចអ្នករាល់់គ្នាបានរៀនភាសាអង់់គ្លេស
ឬ បារំាង គេថាGod (Dieu) ប្រែមួយម់ាត់់យ៉ាងខ្លីគឺព្រះ ឬ ព្រះអាទិទេពបង្កើត។
លោកចឹងហើយបានជា យើងអាចនិយាយត្រឹមពាក្យមួយម៉ាត់់ថា”ព្រះ” ដែល
ប្រាប់់អត្ថន័យថា ព្រះអាទិទេពធំជាងគេបង្អស់់។ប៉ុន្តែបើគេសរសេរថា Gods
ជាពហុវចនៈ នោះមានន័យថាព្រះឫទេវៈច្រើនដែលបានចាប់់កំណើត
ពីព្រះអាទិទេពធំបង្អស់់។សាសនាក្រិក និងសាសនាហិណ្ឌូ មានព្រះរឺទេវៈ
ច្រើនដូចគ្នា ហើយក៏មានមុខងារស្រដៀងៗគ្នាដែរ ដូចព្រះZeu ស្រដៀងនឹង
ព្រះឥន្រ្ទ ជាអធិរាជ រឺ ស្ដេចទេវតាដែលតំណាងផ្គរនិងរន្ទៈហើយគ្រប់់គ្រង
លើឋានសួគ៌។
អានផងដែរ Stephen
Hawking ថាព្រះមិនបានបង្កើតសាកលលោកទេ

ពណ៌ខៀវ និង ពណ៌បៃតង

ខ្ញុំទើបតែដឹងថាមានខ្មែរយើងមួយចំនួនប្រើពាក្យ ខៀវ ច្រលំជាមួយពាក្យ
បៃតង ជាពិសេស គឺភ្លើងចរាចរដែលមានបីពណ៌គឺ ក្រហម លឿង និងបៃតង។ប្រហែលគេមិនមែនច្រលំទេ មើលទៅ ពីព្រោះពណ៌ទំាងពីរ
នេះខុសគ្នាស្រឡះ ប៉ុន្តែ ផ្ទុយទៅវិញបែរជាថាភ្លើងស្តុបបៃតង ពណ៌ខៀវទៅវិញ។ពណ៌ខៀវ ដៅយកពណ៌ផ្ទៃមេឃប្រក្រតី គឺពណ៌ផ្ទៃមេឃធម្មតា ក្នុងពេលថ្ងៃគ្មានពពកបំាង។រីឯបៃតង
ដែលជាពាក្យកម្ចីមកពីភាសាថៃ មានន័យថាស្លឹកចេកគឺជាពណ៌ស្លឹកចេកស្រស់់តែម្ដង។ខ្ញុំមិនដឹងថាហេតុម្ដេចបានជាមានការ
ច្រលំពណ៌ទំាងពីរនេះ ។ជនជាតិ់់បារំាងនៅប្រទេសកាណាដាក៏មាន
ការប្រើពណ៌ទំាងពីរនេះច្រលំគ្នាដែរ ដូចជាគេនិយាយថាAlgues bleues(=ស្លែឫសារាយពណ៌ខៀវ,ឫស្លែឫសារាយខៀវ)ប៉ុន្តែដល់់ទៅ
ឃើញវាមានពណ៌បៃតងទៅវិញ។ស្លែពណ៌ខៀវនេះជាប្រភេទស្លែមានជាតិពុល
ហើយកាលណាមានស្លែបៃតងនេះក្នុងបឹងឫទន្លេណាមួយ គេមិនត្រូវយកទឹកបឹងឫទន្លេនោះមកប្រើឫ ទៅងូតទឹកនៅទីនោះទេ ។
តើមានអ្វីមួយដែលនំាអោយគេច្រលំពណ៌ទំាងពិរនេះជាមួយគ្នាបាន?
ជាចៃដន្យមួយឫដែលភាសាខ្មែរ និងភាសាបារំាងនេះប្រើពណ៌ខៀវនិង
ពណ៌បៃតងច្រលំគ្នា។