Category Archives: ប្រវត្តិទស្សនវិទូក្រិក

The doctrine of the Mean ( by Aristotle)

In anything continuous and divisible,it`s possible
to take a part which is greater or less than,or equal
to ,the remainder;and that in relation either between
excess and deficiency;and I call mean in relation to the
thing whatever is equidistant from the extremes,which is one
and the same for everybody;but I call mean in relation
to us that which is neither excessive nor deficient,and this
is not one and the same for all.For example,if ten is ‘ many ‘and
‘two ‘few’of some quantity ,six is the mean if one takes it
in relation to the thing,because it exceeds the one number and
is exceeded by the other by the same amount;and this is the
mean by arithmetical reckoning.But the mean in relation to us
is not to be obtained in this way.Supposing that ten pounds of
food is large and two pounds a small allowance for an athlete,
it does not follow that the trainer will prescribe six pounds;
for even this is perhaps too much or too little for Milo²
but too much for one who is only beginning to train.
Similarly in the knowledgeable person avoids excess and
deficiency,but looks for the mean and choose it -not the mean
of the thing,but the mean relative to us.
If then , every science³ performs its function well only
when it observes the mean and refers its products
to it(which is why it is customary to say of well-executed
works that nothing can be added to them or
taken away ,the implication being that excess and deficiency
alike destroy perfection,while the mean
preserves it)if good craftsmen,as we hold,work with
the mean in view ;and if virtue,like nature ,is more
exact and more efficient than any art,it follows that
virtue aims to hit the mean.By virtue I mean moral
virtue since it is this that is concerned with feelings and
actions,and these involve excess,deficiency
and a mean.It is possible ,for example,to feel fear,confidence,
desire,anger.pity and pleasure and pain
generally,too much or too little;and both of these are wrong.
But to have these feelings at the right
motive and in the right way is to feel then to an intermediate,
that is to the best,degree;and this is
the mark of virtue.Similarly there are excess and deficiency
and a mean in the case of actions .But it is in the fields and feelings
that virtue operates ;and in them excess and deficiency are failings,whereas
the mean is praised and recognized as a success;and these
are both marks of virtue.Virtue,then,is a mean condition,in as much as
it aims at hitting the mean.Again,failure is possible in many ways
(for evil,as the Pythagoreans represented it ,is a form of the Unlimited,
and good of the Limited),
but success is only one.That is why the one the one is easy and
the other difficult;it is្easy to miss the target and difficult to hit it.Here,then
,is another reason why excess and deficiency fall under evil,
and the mean state under good;
For men are bad in countless ways,but good in only one
² : A prodigiously strong wrestler from Croton in S Italy.
³:He means pratical science,as is evident from the context.


what is friendship?

In today’s society,almost everything is in function of money…but you should not mind of this ..this is life,human life.But what is friendship?.As I already told you that Friendship is not like Love.It really need reciprocity of relationship,the relationship of affection.Without reciprocity of relationship,friendship will not become friendship.Well, to understand about Friendship,Aristotle told us that there are three kinds of friendship:
1.Friendship based on pleasure
2.Friendship based on utility
3.Friendship based on goodness.
Well, the first is the kind of friendship between,especially,young people or children…Young people meet to pursue their pleasure….The pleasure is most motivated thing in their relationship.So,when there is no more pleasure,friendship often comes to an end.A proverb said that when the sky is beautiful,the swallows appear,and when the sky is bad,they disappear.
And for the second,it`s a relationship between elderly people,or middle people who seek utility for their own advantages.The friendship with foreigners was also included in this kind of friendship.But utility is not a permanent thing.When the utility disappears ,the friendship often comes to an end.
for the third, which is recommended for all people,it`s a sincere relationship of affection between good people as long as they are good .And you know goodness is the enduring quality!This kind of friendship is most stable because it was not conditioned by anything else than the does not depend on impermanent things such as pleasure,utility,money, etc.It`s a sincere relationship of affection.This kind of friendship does not have to cost of anything.However,a question arouses in our mind: why people become friends? Well ,life itself is boring, this world is not free…we are chained …in the cave of Plato….we are living in darkness and see only the shadows of Truth.Often Job,or Career takes most place in our life,so there are recompenses for the distractions with family and friends…Family and friends are our companions with whom we spend free times and also money alternatively.

What is the happiness?

It seems that everybody knows what is the happiness,but is having different views about the happiness,the pleasures of life?
Most people often think :NO MONEY,NO HAPPY.
MONEY,in this world,is all-powerful.It seems that everything depends on MONEY.It seems that everybody needs MONEY to be HAPPY.Everybody could have money(little or much).But everybody desires to be rich or to become millionaire.With a lot of money,most people believe life could be enjoyed fully.Most people even learned that the goal of life is all the pleasures!
Plato,a great Greek philosopher,argued that all people desire happiness.But the problem is how to make happiness.So it is about the knowledge of the happiness.
Can we be (really) happy without knowing what is the happiness?
According to Plato,happiness is the natural consequence of a healthy soul.He further claimed that because moral virtue makes up the health of the soul ,all people should desire to be virtuous.People sometimes do not seek to be virtuous,but only because they don`t realize that virtue produces happiness.
So what is the happiness?
For Our Lord Buddha,the happiness is the pre-end of desires,the pre-end of craving for life.Our Lord Buddha claimed that « When heart has fewer desires,we have happiness.When desires end,we have peace.»
For Socrates,the greatest Greek philosopher,the happiness is simply the question of justice.It`s not the question of power nor of pleasures.Anyone who did not commit injustice,is happy.Our objective of life is « not to commit injustice».
It does not suffice to wish:It is to know.To learn to be just is to be not unjust.That`s a simple learning,the pratical learning to know about the justice and the injustice,in order to be just.
The following is a dialogue between Socrates and a man whose name is Pôlos:

Pôlos: But ,Socrates,to refute you,it is no good seeking the ancient history! The events of yesterday and before yesterday suffice amply to prove your error,and to show that a large number of people committed injustices and live in happiness.

Socrates:Which events?

Pôlos: you see the king of macedoine Archelaos,son of Perdikkas?

Socrates:No,But I heard of him.

Pôlos:Is he happy or unhappy,to your mind?

Socrates:I don`t know ,Pôlos.I din`t meet him yet,that man.

Pôlos:What?If you have met him,you would know?And otherwise,you don`t know?
So now,don`t you know if he is happy or not?

Socrates:Of course not,by Zeus!

Pôlos: Well,Socrates, even the for the great king of the Persian Empire,you will say that you don`t know if he is happy or not?

Socrates:And i will tell you the truth.BecauseI don`t know if he got a good education,nor if he is just.

Pôlos:What?all the happiness are thus there!

Sorcates:As what I told you ,Pôlos.I assure to you that the good man who knows what is the good,are happy.and those who are unjust and vulgar are unhappy.

Pôlos: So,in your logic,Archelaos is unhappy?

Socrates: If he is unjust,yes,my friend!

សាសនា ជាអ្វី?

ពាក្យ សាសនាជាពាក្យក្លាយចេញមកពីពាក្យ សាសនៈ បានន័យថា
ពាក្យបណ្ដាំ ឬ ការទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់់គ្រូអាចារ្យណាមួយក្នុងលោក។
ប៉ុន្តែការបកប្រែប៉ុណ្ណេះ ពុំទាន់់អស់់ន័យសេចក្ដីទេ ព្រោះថាសាសនា
សំរាប់់មនុស្សមួយចំនួនធំ,សាសនាគឺជារបៀបរៀបចំនៃជំនឿ ។គឺជាពិធីគោរព
ឬ សក្ដារៈបូជាចំពោះព្រះអាទិទេព ឬទេវៈ។ចំពោះមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀត,
សាសនាជាកិច្ចគោរពបូជាព្រះ ឬទេវៈមួយចំនួន។អ្នកខ្លះ មានសាសនា
ដែលពុំមានព្រះ ឬ ទេវៈណាប្រាកដ សំរាប់់គោរពបូជាទេ។

មនុស្សខ្លះ មានជំនឿសាសនាតាមរបៀបយល់់ឃើញរបស់់ខ្លួន
ឯង គឺថា ជំនឿរបស់់ខ្លួនមិនទាក់់ទង នឹងសាសនាដទៃឡើយ។ប៉ុន្តែ មនុស្សសឹង
ទាំងអស់់ដែលមានជំនឿសាសនា គឺមកពីគេជឿថាទេវានុភាពជាអ្នកបង្កើតលោក

មនុស្សកាន់់សាសនា មានហេតុផលផ្សេងៗ។មនុស្សភាគច្រើននៅ
ក្នុងពិភពលោក គោរពសាសនា ព្រោះជាកេរ្តិ៍មរតកនៃវប្បធម៌,
នៃកុលសម្ព័ន្ធ ឬ គ្រួសាររបស់់ខ្លួន។សាសនាផ្ដល់់អោយមនុស្សជា
ច្រើននូវអារម្មណ៏សុខស្រួល ព្រោះគេជឿថាទេវានុភាព គ្រប់់គ្រងលើខ្លួនគេ។
គេតែងសូមបួងសួងអំណាចទេវៈ អោយជួយ ឬ ការពារ ពួកគេ។
អ្នកខ្លះ ទៀតកាន់់ជំនឿសាសនា ព្រោះតែជឿថាសាសនា សន្យានឹងជួយ
សង្រ្គោះពួកគេហើយ ថែមទំាង អោយពួកគេមានសុភមង្គលឬ អោយ

ដូច្នេះយើងឃើញថា សាសនាមានអត្ថន័យទូលំទូលាយណាស់់ មិនមែន
ត្រឹមតែ ជាពាក្យបណ្ដាំ ឬទូន្មានប្រៀនប្រដៅនៃគ្រូអាចារ្យណាមួយនោះ
ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាជំនឿទូទៅលើអំណាចទេវៈ ឬ អាទិទេព ឬ កំលាំងធម្មជាតិនានា។

ជនជាតិខ្មែរយើង កាលដើមឡើយ ពុំមានជំនឿសាសនាច្បាស់់លាស់់
ណាមួយទ ប៉ុន្តែគោរពកំលាំងធម្មជាតិ ឬ វត្ថុសក្ដិសិទ្ធិ ផ្សេងៗ
គឺ គេមានជំនឿលើអំណាចធម្មជាតិ ឬ ទេវៈផ្សេងៗ ដោយយល់់ថា
ធម្មជាតិទំាងឡាយសុទ្ធតែមានព្រលឹង និងកំលាំងសក្ដិសិទ្ធិ ដែលមើលពុំឃើញ។
ការគោរព លើកំលំាងធម្មជាតិ គេថា គោរពអ្នកតាធម្មជាតិ
ដូចជា អ្នកតាទឹក អ្នកតាដី អ្នកតាភ្លើង អ្នកតាខ្យល់់ អ្នកតាព្រៃភ្នំជាដើម។
ប៉ុន្តែ គេក៏មានការគោរពលើអំណាចមេបាប ឬ បុព្វបុរសដែលស្លាប់់ទៅហើយ
ឬមេបាមានដូចជា អ្នកតាដំបងដែកអ្នកតាក្រហមក អ្នកតាឃ្លាំងមឿង។ល។
ក្រៅពីអ្នកតានិយម គេមាន ជំនឿគោរពដល់់ជីដូនជីតាជិតឆ្ងាយ
របស់់ខ្លួន ដែលស្លាប់់ទៅហើយ ហើយដែលអាចផ្ដល់់សេចក្ដីសុខដល់់ពួកគេ។
ជំនឿគោរពបែបនេះ ធ្វើដោយពិធីសែន ម្ហូបអាហារ នៅឱកាសបុណ្យផ្សេងៗ។
ប៉ុន្តែ ការសែនម្ហូបអាហារ ជាពិធីផ្សេងពីការផ្ដល់់ម្ហូបអាហារដល់់
ដោយសេចក្ដីស្រលាញ់់ អាណិតស្ដាយ មនុស្សដែលស្លាប់់ទៅថ្មីៗ ទើបរៀបចំម្ហូប

នៅក្នុងលោក មានសាសនារាប់់ពាន់់។សាសនាធំៗមានចំនួនប្រាំបី

សាស្រ្តាចារ្យ បែរ៏ម៉ែន បាននិយាយក្នុងសៀវភៅរបស់់លោកឈ្មោះ
A philosphy of religion ថា សាសនាគឺជាខ្សែចំណង
ជាសេចក្ដីស្មោះត្រង់់ចំពោះអំណាចមួយ ឬអំណាចច្រើនដែលមាននៅក្នុង
ពិភពលោក ,ជាការរក្សានូវគុណតំលៃចាស់់,ជាការសម្ដែងអោយ
ដោយពិធីដង្វាយក្ដី ,សម្ដែងនូវឥរិយាបទទន់់ភ្លន់់ក្ដី។សាស្រ្តាចារ្យសីលធម៌ម្នាក់់
ទៀតនិយាយថា សាសនាគឺជា ធម្មរូប,ជាគ្រឿងឧបករណ៏សំរាប់់គ្រប់់គ្រង
ទស្សនវិទូ កូតេ ម្នាក់់ឯងមានទស្សនៈថាសាសនារបស់់មនុស្សលោកទូទៅ
គឺមនុស្សធម៌ និងយុត្តិធម៌។លោកបានបញ្ជាក់់ថាធម៌ទំាងពីរប្រការនេះ
ជាស្ថាពរ។អ្នកប្រាជ្ញ ជាច្រើនផ្សេងទៀត មានសេចក្ដីយល់់ឃើញថា សាសនាគឺជា
ហេតុនេះ ឃើញថា សាសនា អាចបកប្រែបានន័យទូលំទូលាយហើយ
ការនំាមកនូវសេចក្ដីបកប្រែខាងលើនេះ ក៏ល្មមអោយយើងបានភ្លឺថ្លាគំនិត
ខ្លះៗអំពីសាសនា។រីឯអំពីកំណើត របស់់សាសនាវិញ យើងដឹងឮថា
មនុស្សជាអ្នកបង្កើត គឺថា ដោយមនុស្សម្នាក់់ជាអ្នកដឹកនំា ឬ ដោយ
ឧទាហរណ៏សំរាប់់ករណីទី១៖សាសនាព្រះពុទ្ធ ត្រូវបានព្រះពុទ្ធបង្កើតឡើង
នៅក្នុងឆ្នំា៥៤៣ មុនគ.ស។ឧទាហរណ៏សំរាប់់ករណីទី២៖ សាសនាហិណ្ឌូ
ឬ សាសនាព្រាហ្ម តាមការស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិសាស្រ្ត បានត្រូវនំាចូលប្រទេស
ឥណ្ឌាដោយពួកអារ្យ(Arya)។កាលពីដើម ជនជាតិអារ្យ បានរស់់នៅ
ត្រង់់ភូមិភាគCaucaseនិងខ្ពង់់រាប Pamir បន្ទាប់់មក បានចូលលុកលុយ
ប្រទេសអឺរ៉ុបមួយផ្នែក និងមួយផ្នែកទៀតចូលលុកលុយប្រទេសឥណ្ឌាខាងជើង
ប្រមាណជាក្នុងឆ្នាំ១៥០០ មុន គ.ស។ដូចនេះហើយ បានជា គេចាត់់ទុក
ពួកអារ្យជាបុព្វបុរស នៃអំបូរ ឥណ្ឌា-អឺរ៉ុប។​នៅប្រទេសឥណ្ឌា ពួកទ្រាវិឌ
(Dravidians)ដែលជាម្ចាស់់ស្រុក បានខំតស៊ូច្បាំងណាស់់ដែរនឹងពួកអារ្យ
ប៉ុន្តែនៅតែទទួលបរាជ័យ ព្រោះពួកអារ្យមានគ្រឿងចំបាំងជំនាញៗជាង។
ទីបំផុត ពួកអារ្យ ក៏ចូលមកគ្រប់់គ្រងលើពួកទ្រាវិឌ ហើយចាប់់ផ្ដើមផ្សាយ
លិទ្ធិសាសនារបស់់ខ្លួនតំាងពីពេលនោះមក។លិទ្ធិសាសនានេះ មានសរសេរនៅ
ក្នុងសៀវភៅវេទ (Veda)។សម័យ នោះ គឺជាសម័យវេទនិយម
ព្រោះក្នុងលិទ្ធិសាសនា គេគោរពព្រះអាទិទេព ជាអ្នកបង្កើតលោក
ផ្សេងពីព្រះព្រហ្ម។ព្រះព្រហ្ម ក្នុងសម័យនោះ គ្រាន់់តែជាទេវៈរាយរងប៉ុណ្ណោះ។​
បន្ទាប់់មក ប្រហែលជាក្នុងឆ្នំា៥៥០ មុន គ.ស ទើបគេចាប់់ផ្ដើម ជឿ លើ
ព្រះព្រហ្ម ជាអ្នកសាងលោក គឺក្រោយ ពេលដែល ពួកព្រាហ្មបាន
សរសេរសៀវភៅមួយឈ្មោះថាBrahmanas។ សៀវភៅនេះពន្យល់់យល់់អំពី
ព្រះគម្ពីហិណ្ឌូផ្សេងទៀត ហើយ បង្ហាញ ប្រាប់់អំពីវិធីគោរពបូជាព្រះ និង
អំពីការប្រតិប័ត្រធម៌។គឺពួកព្រាហ្ម នេះហើយដែល នំាគោរពបូជា
ព្រះព្រហ្មជាអាទិទេពធំជាងគេបង្អស់់។ហេតុនេះ សាសនា ដែលគេ
គោរពនេះហៅថា សាសនាព្រាហ្ម។ដែលថាសាសនាបង្កើតឡើងដោយ
កុលសម្ព័ន្ធ នោះ គឺមកពីមិនដឹងថានរណាជាអ្នកបង្កើតសាសនា ដូច
សាសនាព្រះពុទ្ធ សាសនាព្រះយេស៊ូ ជាដើម។ពួកអារ្យដែលបាននំា
ព្រាហ្មសាសនាចូលមកទឹកដីឥណ្ឌា តើពួកគេមានបានសាសនាព្រាហ្ម
នោះមកពីណា?ឬ បង្កើតដោយខ្លួនឯង ?ប៉ុន្តែ សួរថា អ្នកណានំាគំនិត
បង្កើតឡើង?ឬ ពួកគេ មានគំនិតបង្កើតសាសនានេះព្រមគ្នាឡើង?
ពួកអារ្យជាអ្នកបង្កើតព្រាហ្មសាសនា ឬ ក៏មិន។ តើ យើង អាច
សួរដូច្នេះបានទេថាពួកអារ្យមានព្រះមែន ទើប បានជាគេ នំាគ្នា
គោរពព្រះរបស់់គេ? ឬ បានន័យថា មានព្រះពិត ទើប ពួកអារ្យ
នំាគ្នាគោរពបូជា រួចមកនំាគ្នារៀបចំបង្កើតសាសនានេះឡើង ដូចដែល
សាសនាហ៊្វីស(Judaism) ដែលបង្កើតឡើងដោយAbrahamដែលជាបិតា
នៃជនជាតិនេះហើយដែលព្រះបានបង្ហាញអោយឃើញ និងដឹកនំាជីវិតពួកគេ?។
បើដូច្នេះ មែន នោះនឹងត្រូវរូបមន្តមួយដូចនេះ៖ មាន…ទើប។
ឧទាហរណ៏៖ មានគ្រូ បង្រៀន ទើបសិស្សចេះមានភ្លើងឆេះ ទើបមានផ្សែង
មានខ្យល់់អុកស៊ីហ្សែន ទើបអាចរស់់បាន។ល។នៅក្នុងអតីតកាល
បើគេថយក្រោយចេះតែថយក្រោយកាន់់តែជ្រៅ គេកាន់់តែមានអាថ៌កំបាំងដ៏ច្រើន។
គេមិនត្រូវសិក្សាអំពីអតីតកាលដោយការស្មានៗនោះទេ គេត្រូវរក
ភស្តុតាងថែមទៀត ព្រោះការកាត់់ស្មានទោះដោយប្រាជ្ញាក៏អាចនឹងមិន
ដូច្នេះ គេក៏គង់់ពិបាកណាស់់ដែរក្នុងការសិក្សា។ការពិត មិនអាចសំដែង
ចំពោះមុខមនុស្សយើងបានគ្រប់់គ្នាទេ គឺបានត្រឹមតែចំពោះមុខមនុស្ស
មួយចំនួនតូច ក៏ល្មមហើយ។ម្យ៉ាងទៀតការពិតតូចក៏ដូចជាការពិតធំដែរ
ព្រោះជាការពិត។ការពិតតូចជាទ្វារ បើកចំហរទៅរកការពិតធំ។ក្នុងលោកយើងនេះ
មានអព្ភូតហេតុធម្មជាតិច្រើនណាស់់ ដែលគេមិនអាចពន្យល់់បាន ឬ បកស្រាយបាន
គឺថាហួសវិស័យធម្មជាតិដែលវិទ្យាសាស្រ្ត មិនអាចសិក្សាបាន និងពន្យល់់បាន។
វិទ្យាសាស្រ្ត ចាប់់អារម្មណ៍ ជាពិសេសតែនឹងអ្វីដែលអាចទាញយក
ប្រយោជន៏បាន ដើម្បីបំពេញសេចក្ដីត្រូវការនៃមនុស្សលោកអោយទាន់់សម័យ។
ហេតុនេះ ឃើញថា សាសនាភាគច្រើនមានអាថ៌កំបាំង គឺថាកើតមក
ពីអាថ៌កំបំាង។ប៉ុន្តែ អាថ៌កំបំាងជាអ្វី? គឺជារឿងរ៉ាវដែលគេមិនដឹងមិនយល់់

vanna | ខែវិច្ឆិកា 21, 2011 ម៉ោង 11:46 ល្ងាច | | កែប្រែ

ខ្ញុំទើបតែរកឃើញ !!! វាពិតជាពិសេសណាស់សំរាប់ខ្ញុំដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងការ ស្វែងយល់។ ប៉ុន្តែខ្ញុំឆ្ងល់សំនួរមួយថា គេច្រើនតែនិយាយថា “ព្រះពុទ្ធសាសនាជា ទស្សនវិជ្ជា” តើវាត្រឹមត្រូវដល់កំរិតណា? ចូលអ្នកធ្វើការសន្និដ្ឋានផង!

sambatt | ខែវិច្ឆិកា 22, 2011 ម៉ោង 3:12 ព្រឹក | | កែប្រែ

ទស្សនវិជ្ជា មិនមែនសាសនាទេ។សាសនាសំរាប់់មនុស្សទំាងអស់់
Karl Jaspers,មហាទស្សនវិទូអាល្លឺម៉ង់់ម្នាក់់។ ប៉ុន្តែ ក្នុងន័យទូទៅ
ខ្ញុំជឿថាសាសនាខុសពីទស្សនវិជ្ជា ត្រង់់ថាសាសនាមិនមែនជា
ការស្វែងរកការពិតទេ ព្រោះថា ព្រះពុទ្ធសាសនាក្ដី គ្រឹស្ទសាសនាក្ដី
មិនមែនស្វែងរកការពិតទេ ព្រោះមានការពិតហើយ គឺថាបានជួប
ការពិតហើយ ។ចំណែកទស្សនវិជ្ជាវិញគ្រាន់់តែជាការស្វែងរកការពិត
ស្វែងរកការពិតក្នុងព្រៃ នោះគឺព្រះអង្គជាទស្សនវិទូ លុះព្រះអង្គបាន
ជួបការពិតហើយទើបព្រះអង្គមានព្រះនាមថាព្រះពុទ្ធ ព្រះតថាគត
ជាព្រះអហរន្តជាអ្នកត្រាស់់ដឹងនូវការពិត ។គោលដៅនៃទស្សនវិជ្ជា
គឺអញ្ចឹងឯង គឺសំដៅទៅអោយដល់់ការពិត ,លុះទៅដល់់ហើយ

vanna | ខែវិច្ឆិកា 24, 2011 ម៉ោង 11:34 ព្រឹក | | កែប្រែ

អរគុណសំរាប់ចំម្លើយយ៉ាងពេញលិញ ! បើតាមខ្ញុំយល់តើអ្នកណាអ្នកបង្កើត សាសនាព្រះពុទ្ធនោះ? តើព្រះអង្គមែនទេ? តើការប្រើពាក្យថា ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាពាក្យមួយដែលខុសមែនទេ? សូមលើកយកហេតុផលមកបញ្ជាក់ផង ?

sambatt | ខែវិច្ឆិកា 25, 2011 ម៉ោង 3:08 ព្រឹក | | កែប្រែ

បាទ ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកប្រាជ្ញ ឬជាអ្នកចេះដឹងអីផង ។ខ្ញុំមិនចេះឆ្លើយ
រាល់់សំណួរបាននោះទេ៖ប៉ុន្តែ បំណាច់់ជាអ្នកស្វែងរកការពិតម្នាក់់
មួយបានត្រូវរកឃើញហើយ មនុស្សនឹងត្រេកអរចង់់ដឹងចង់់ឃើញចង់់ជួប
ព្រោះការពិតនោះមិនមែនផ្ដល់់ទុក្ខទេ តែផ្ទុយទៅវិញផ្ដល់់សេចក្ដីសង្ឃឹម
និងសុខសាន្តទោះក្នុងជាតិនេះក្ដីជាតិក្រោយក្ដី ។ដូច្នេះបានជាទីប្រាថ្នា
របស់់គេ ។អញ្ចឹងហេតុអីក៏មិនរួបរួមគ្នាបង្កើតជាសហគមន៏ឬក្រុមជំនឿ
មួយទៅ ដើម្បីរក្សាការពិតដែលនំាទៅរកបរមសុខនៅបរលោកដែលជា
ដោយអុចធូប សំពះ ប៉ុន្តែអោយរៀនអោយយល់់ដឹងការពិតដែល
បានត្រាស់់ដឹងការពិតភ្លាម មិនមានបំណងសំដែងអោយសាធារណជន
បានដឹង និងបានយល់់ទេ ព្រោះព្រះអង្គព្រះតំរិៈថាមនុស្សធម្មតាក្នុង
លោកយើងនេះមិនងាយយល់់ធម៌របស់់ព្រះអង្គទេ ព្រោះគេមាន
កិលេសតណ្ហាក្រាស់់ ។ប៉ុន្តែដោយព្រះអង្គមានមេតា្តធម៌ អាណិត
គន្លងធម៌របស់់ព្រះអង្គ កុំអោយនៅវិលវល់់ក្នុងវាលវដ្តសង្សានេះ

vanna | ខែវិច្ឆិកា 25, 2011 ម៉ោង 1:34 ល្ងាច | | កែប្រែ

អរគុណចំពោះចំម្លើយ ! តាមខ្ញុំយល់ ការបង្កើតជារឿងឲ្យមានសាសនា ជារឿង មួយដែលខុសឆ្គង តែមិនមែនជាបំណងរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនោះទេ ។ សាសនា មានន័យថា The system of belief binding the God. ជារឿងមួយដែលមិនត្រឹម ត្រូវ ។ ភាពត្រឹមត្រូវព្រះអង្គជាបុគ្គលសាមញ្ញ មិនមែនជាព្រះនោះទេ ដោយព្រះ អង្គធ្វើការបដិសេធ “តថាគតមិនមែនជាព្រះទេ តថាគតជាមនុស្សសាមញ្ញ” ហើយម្យ៉ាងទៀតព្រះអង្គ ក៏ធ្វើការបដិសេធចោលចំពោះជំនឿផ្សេងៗទំាងអស់ (កាលាមសូត្រ កុំជឿ១០យ៉ាង ចាំអ្នកពិចារណាថាមានប្រយោជន៍ និងត្រឹមត្រូវ ហើយចំាអ្នកសំរេចចិត្តទទួលយក)ធ្វើដែលព្រះអង្គបង្រៀនឲ្យមនុស្សយល់ជាសទ្វា មិនមែនជំនឿទេ ។ ជំនឿមាន ន័យថា ផ្អែកទៅលើកត្តាខាងក្រៅដើម្បីសំរេច ចិត្តទទួលយក ។ ចំនែកសទ្វា មាន ន័យថា ផ្អែកទៅលើកត្តាខួរក្បាល ដើម្បី សំរេចចិត្តទទួលយក ។ ខុសគ្នាទំាងស្រុងទំាងស្រុង មួយដោយប្រើ កត្តាខាងក្រៅ និងមួយដោយប្រើបញ្ញា ។ ដោយសារតែ ចង់ប្រើប្រាស់យកប្រយោជន៍អំពីកិច្ច បដិបត្តព្រះធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពទ្ធ បុគ្គល ជាច្រើនខិតខំរកវិធីយ៉ាងណា ដើម្យី យកធម៌ដែលជាចំនេះដឹងរបស់ព្រះអង្គទៅធ្វើ ជាឧបករណ៍បំពេញសេចក្តី ត្រូវការបស់ខ្លួន សួរថាតើវាសាកសម្យអត់ បើតាមគំនិតរបស់អ្នក ?

Socrates is the wisest man

The Socratic Philosophy
But Socrates would not compromise with his view that he had been the benefactor of the Athenian public.To escape or to propose any penalty or fine ,however trivial,would be to admit guilt.Moreover,when his friends begged him to allow them arrange the escape,he argued that it would be legally and morally wrong to escape ,since every citizen or a state has entered into a social contract to obey its laws.And he also argued that individuals who disobey the laws of their own society tear away the foundation of group life.
Socrates took his stand upon the abstract principles of his philosophy .This was his “apology,” his defense of himself.It was for the truth of his philosophy that he was willing to die.It was for the truth of this philosophy that would not consent to be conciliatory to the judges or to the jury ,or to put him to death.But what was this philosophy for which he chose to die rather than to renounce to it?

(1)The only true wisdom consists in knowing that you know nothing.Socrates says this because the famous oracle at the shrine of Apollo at Delphi had said that no man living was wiser than Socrates.So,says Socrates to the jury,I wanted to test what the oracle had said in order to prove that it was false .And so first I went to the statesmen,he says in his speech ,and I found that those whose reputation for wisdom was the very highest were in fact the most lacking in wisdom.And I knew that I was wiser than the statesmen ,because at least I knew that I knew nothing.Then ,he continues,I went to the poets to see if some of the poets were not wiser than I.But I found out they create their poetry not by wisdom but by inspiration.
“Like prophets who say many fine things but understand nothing of what they say.”But the poets thought that they were the wisest of men in all other matters,too, because of their poetry.Then I went ,he says,to the craftmen ,the artisans,and I found that they indeed did know many fine things that I did not know,like how to build ship or to make shoes,but like the poets,they believed themselves to be wise in matters of greatest importance because of the skill that they have in their own craft,such as shoemaking.This tended to diminish the real knowledge that they did have.And so, says Socrates,I conclude after discovering that wisdom cannot be found among the statesmen ,the poets,or the craftsmen,that what the oracle at Delphi meant was not that Socrates is wise but that he at least knows that he really knows nothing.

(2)Socrates`s second philosophic point in his Apology is that the improvement or” tendance” of the soul ,the care for the wisdom and truth,is the highest good.This is why I go about,he says,persuading old and young alike not to be concerned with your bodies and your money,but first and foremost to care about the improvement of your soul.Not until you have pursued wisdom and truth ought you to think of money or fame or prestige or of the body.Virtue does not come from money ,but from virtue comes money and every other good thing for mankind,public and private.This ,says Socrates,is my teaching and if this is the doctrine which
corrupts the youth,I am a mischievous person.If anyone says that I teach anything else,he lies.

(3)Socrates`s third point is to say to the Athenians that if you condemn me ,you will sin against the gods who have given me to you .I am a gadfly,he says, whom the gods gave to the state,which is like a great and noble horse,sluggish and slow in his motion because of his vast size ,and needing to be stirred into life by my sting.That is why all day and in all places I am always alighting upon you to arouse and reproach you.You will not easily find another like me ,he says,and therefore I would advise you to spare me.

(4)The fourth and the most important point in Socrates`s speech is the principle that virtue is knowledge .According to this principle,to know the good is to do the good.Evil,wrongdoing or vice are due to the lack of knowledge or to ignorance,and to nothing else.If virtue is knowledge and if to know the good is to do the good,then wrongdoing comes only from failure to know what is good.And so in a famous line Socrates says”No one does evil voluntarily”.Knowing the good,no man would voluntarily choose evil.But do we often say:”I acted against my better judgment” or ” I really knew better ?”According to Socrates,this sounds absurd,because if you really did know better,if you really understood the right thing to would have done it.If you really had had better judgment than you used ,you would have acted on it,not against it.Socrates insists that when one does an evil act,it is always with the thought that it will bring one some good,some benefit.A thief knows that stealing is wrong but he steals the diamond ring believing that it will impress a desired female and will bring sexual favors.So also people spend their lives striving for power,or prestige,or wealth,thinking that one of these is good and will make them happy.But they do not know what is good .They do not know that these are not good and will bring them happiness.One needs to know human nature,the true nature of human beings,in order to know what is good for humans and what will bring happiness and in order to know how to live and what to strive to achieve.And not to delve into this,never to know what is good for human beings is to live a life of striving to achieve but never finding happiness.Such a life Socrates calls unexamined .In one of his most famous lines Socrates declares that “ The unexamined life is not worth living.“.

From the book :” From Socrates to Sartre:the Philosophic Quest ” By T.Z.LAVINE


រៀនសូត្រគឺមកពីប្រទេសក្រិក ដែលជាទឹកដីនៃកំណើតអារ្យធម៌
មនុស្សលោក និងជានគរនៃពួកបស្ចិមប្រទេស។ម្យ៉ាងទៀត ប្រទេស
នៃបំលាស់់ប្ដូរជាថ្មី។នេះហើយជាប្រទេសក្រិក នេះហើយជាកេរ្តិ៏ដំណែល
សិក្សាអំពីប្រទេសក្រិក គឺដូចជាបំពេញកិច្ចធម្មយាត្រាមួយទៅកាន់់
ប្រភពនៃប្រវត្តិសាស្រ្ត និង វប្បធម៌របស់់យើង គឺទៅគយគន់់ខ្ពង់់រាប
Acropole ហើយនិង ប្រាសាទParthénon ពីទីវាលEleusis,
ទៅមើលពន្លឺម្រាមដៃពណ៌ផ្កាឈូក ងើបខ្ពស់់ឡើងពីលើភ្នំHymette ឬ
មើល ព្រះអាទិត្យអស្ដង្គតលើប្រាសាទPoséidonនៅឯជ្រោយSounion,
ទៅគេងផ្អែកខ្នងលើសរសរប្រាសាទដែលដួលបាក់់បែក ហើយនិងនឹក
ស្រមៃទៅដល់់ប្រាសាទថ្លើមថ្មពណ៌ផ្កាឈូក ក្រោមម្លប់់ឈើសែនដែល
ព្រះអាទិទេពZeus និយាយឮសូរតាមខ្យល់់បក់់ខ្សាវៗនៅឡើយ។
ពេលបានធម្មយាត្រាប្រកបដោយការរំជួលចិត្តហើយនោះ អ្នក នឹងមាន
ជាដីដូនតានៃទស្សនៈឫគំនិត និងជំនឿសាសនារបស់យើង ហើយដូច
ជាបានជួបឬ រកឃើញនៅទីនោះអ្នកបង្កើតបស្ចិមប្រទេសពិតប្រាកដដូច្នោះ។

ដោយ  សាស្រ្តាចារ្យFernand Braudel ក្នុងសៀវភៅ” Le monde actuel “របស់់លោក។

ទស្សនវិទូDémocrite(៤៦០?-៣៧០មុន គ.ស)

Démocrite,កូនប្រុសរបស់់លោកHégésistrate ឬ Athénocrite
ហើយនិងអ្នកស្រុកChaldéeខាងកើតនៃប្រទេសSumer ដែលស្ដេច
Xerxèsបានប្រគល់ជូនឪពុករបស់់លោក ពេលដែលលោកបានមករស់់
ទេវវិទ្យានិងតារាវិទ្យា។ បន្ទាប់់ពីនោះ DémocriteបានមកជួបLeucippe
ឬAnaxagore បើតាមប្រភពមួយផ្សេង។Démocriteមានអាយុ៤០ឆ្នាំ
តិចជាងគាត់់។DémocriteបាននិយាយពីAnaxagoreថា ទ្រឹស្ដីដែលគាត់់
បង្រៀនអំពីព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទមិនមែនជារបស់់គាត់់ទេ ៖គឺជាទ្រឹស្ដី
ទំាងបានរិះគន់់សេចក្ដីពន្យល់់របស់់គាត់់អំពីពិភពលោក និងព្រលឹង ព្រោះ
នឹងការងារណាស់់ រហូតដល់់ទៅបានសង់់កូនខ្ទមមួយក្នុងបរិវេណផ្ទះ
ដើម្បីជ្រកលាក់់ខ្លួនទីនោះ។Démétriosបានបន្ថែមថា Démocriteបាន
មករស់់នៅទីក្រុងអាតែន ហើយក៏មិនបានចង់់ល្បីឈ្មោះរន្ទឺអីទេ ព្រោះ
លោកស្អប់់ ការល្បីឈ្មោះ។លោកក៏បានជួបសូក្រាតដែរ តែមិនអោយ
“ខ្ញុំបានទៅទីក្រុងអាតែន ហើយគ្មាននរណាបានស្គាល់់ខ្ញុំឡើយ។”

Aristoxène(ក្នុងសៀវភៅSouvenirs Historiques)
ទាំងអស់់ដែលលោកអាចរកឃើញ ប៉ុន្តែបានត្រូវបង្ខាំងដោយAmydas និង
Cliniasជាសាវ័ករបស់់Pythagore,ដែលបានប្រាប់់ប្ល៉ាតុងថា ជាទង្វើ
អត់់ប្រយោជន៏ទេ ព្រោះថាមនុស្សជាច្រើនមានសៀវភៅ
របស់់គាត់់រួចស្រេចទៅហើយ។ Platonមិនដែលនិយាយបន្តិចណា
ប្រឆំាងក៏ដោយ។តទៅនេះ ជាទ្រឹស្ដីខ្លះៗរបស់់Démocrite៖
នៅទីដំបូងបង្អស់់ មានតែអាតូមនិងលំហទទេ(អ្វីផ្សេងទៀត
មានឡើង ដោយមានចំនួនគ្មានកំណត់់ហើយមិនអាចរលាយបាត់់ឡើយ។
គ្មានអ្វីកើតមកពីភាពទទេ ហើយក៏គ្មានអ្វីត្រលប់់ទៅកាន់់ទីទទេដែរ។
ធ្វើចលនាវិលគួច។ដូច្នេះហើយទើបវត្ថុធាតុទំាងបួនគឺ ភ្លើង ខ្យល់់ ទឹក
ដី កើតមានឡើង។