Monthly Archives: ខែ​ឧសភា 2011

ដំណើរទស្សនាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅអង្គរ(ភាគ៣)

ម៉ោងដប់់ពីរថ្ងៃត្រង់់កន្លះ ទើបយើងមើលឃើញត្រើយនៅខាងមុខលេចឡើង
មានព្រៃព្រឹក្សា និងកំពូលភ្នំដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយជាប់់នឹងជើងមេឃ។ក្រោមពន្លឺ
ព្រះអាទិត្យនាពេលថ្ងៃត្រង់់ យើងទទួលបានសេចក្ដីកក់់ក្ដៅល្មម។អាកាសធាតុ
ស្រុកខ្មែរក្នុងខែកក្ដិកមានជំនោរត្រជាក់់ស្រិបៗធ្លាក់់មកពីទិសខាងជើង។
ប្រហែលកន្លះម៉ោងក្រោយមក កាណូតយើងក៍បានមកឈប់់ចតក្នុងកំពង់់ផែ
មួយដែលស្ថិតនៅក្នុងដៃទន្លេសាប។ពេលនោះ អ្នកដំណើរនំាគ្នាក្រោកឈរ
លើកឥវ៉ាន់់របស់់ខ្លួនរៀងៗខ្លួន ដោយប្រុងប្រៀបចាកចេញទៅលើត្រើយ។
នៅលើត្រើយមានមនុស្សច្រើនត្រៀបត្រា ហើយមានកង់់ ម៉ូតូឌុប ឡានតាក់់ស៊ី
និងឡានកំាមីញ៉ុង យ៉ាងច្រើនពាសពេញផ្លូវ។នៅជុំវិញទីនេះ មានផ្ទះលើទឹក
លើដីគោក ហើយនិងមានតូបលក់់ម្ហូបអាហារនិងទំនិញផ្សេងៗជាច្រើន។
ចេញផុតពីកាណូត មកដល់់លើផ្លូវថ្នល់់ យើងដើរយួរឥវ៉ាន់់ទៅរកកន្លែងមួយ
ដើម្បីឈប់់ចាប់់គ្នីគ្នា នឹងអាល់់រកជួលឡានតាក់់ស៊ីជិះទៅកាន់់ទីក្រុងសៀមរាប។
ដោយផ្លូវថ្នល់់មានឡាននិងមនុស្សច្រើនពេក យើងបានចាកចេញផុតពីកំពង់់ផែ
ដោយដំណើរយឺតយ៉ាវបន្តិច។នៅម៉ោងប្រហែលជាពីររសៀល ទើបយើងបាន
មកដល់់ទីក្រុងសៀមរាប ហើយពេលនោះពូម៉ុងជាមួយភរិយារបស់់គាត់់បាន
នំាពួកខ្ញុំទៅសំណាក់់ឯផ្ទះប្អូនស្រីរបស់់គាត់់ម្នាក់់ដែលនៅឯជាយក្រុងសៀមរាប។

ខ្ញុំពុំទាន់់បានឃើញទីក្រុងសៀមរាបនៅឡើយទេ។ប៉ុន្តែ ខ្ញុំហាក់់ដូចជាមិនទាន់់
ចាប់់អារម្មណ៍នឹងទីក្រុងនេះនៅឡើយទេ ព្រោះចិត្តខ្ញុំហោះហើរ
ទៅឯអង្គរឯណោះ។ខ្ញុំដូចជាចង់់ទៅទស្សនាអង្គរទំាងថ្ងៃរសៀលនោះ។
ប៉ុន្តែយើងអស់់កំលំាងហើយត្រូវសំរាកក្នុងពេលនេះ ដែលជិតដល់់
ពេលល្ងាចហើយ។អញ្ចឹងខ្ញុំមានពេលឆ្លៀតដើរមើលទេសភាពមួយ
ជុំក្បែរៗផ្ទះសំណាក់់ ហើយចេះតែនឹកគិតថាប្រាសាទអង្គរវត្តមិនស្ថិត
នៅឆ្ងាយប៉ុន្មានឡើយ។ដើរៗមកឈប់់ក្បែរតូបលក់់ឥវ៉ាន់់មួយ,ខ្ញុំបានសួរ
ទៅម្ចាស់់តូបថាអង្គរវត្តនៅខាងណា?គាត់់ក៍ចង្អុលទៅទិសខាងជើង
ហើយថាអង្គរវត្តស្ថិតនៅចំងាយប្រហែលជា៧គ.មពីទីនេះ។

ពេលល្ងាច វេលាដែលថ្ងៃលិចបាត់់ទៅហើយ ក្រោយពីបរិភោគបាយរួច
យើងបបួលគ្នាចេញទៅដើរមើលទីក្រុងសៀមរាបក្នុងទិដ្ឋភាពរាត្រី។
យើងជិះម៉ូតូលើផ្លូដីលំ គ្រលុកគ្រលាក់់មានធូលីហុយ ហើយមិនមាន
ភ្លើងអគ្គសនីបន្តិចទេ។ជិះបានមួយសន្ទុះទើបមកដល់់ផ្លូវថ្នល់់
ចាក់់កៅស៊ួ មានភ្លើងអគ្គសនី និងតូបលក់់អាហារយប់់ត្រៀបត្រាតាម
ដោយកន្លែង ហើយមានអ្នកដើរទិញម្ហូបអាហារយប់់ហូរហែរមិនចេះដាច់់។

ទីក្រុងសៀមរាបជាទីក្រុងស្អាតប្រណិតមួយហើយបានល្បីនាមពេញ
ក្នុងនិងក្រៅប្រទេសជាពិសេសចំពោះទេសចរ ដោយសារមានអង្គរនៅក្បែរ។
មានស្ទឹងមួយឈ្មោះស្ទឹង សៀមរាបដែលជាដៃមួយនៃបឹងទន្លេសាប
ហូរកាត់់ទីក្រុងនេះ។តាមដងស្ទឹងសៀមរាប មានផ្ទះតូចធំ
សង់់នៅទំាងសងខាង។ចាប់់ពីជាយក្រុងសៀមរាបទៅ គេឃើញផ្ទះ
ទំាងឡាយច្រើនសង់់ពីឈើប្រក់់ស្បូវ ហើយនៅខាងមុខផ្ទះជាច្រើន
មានរហាត់់រវៃទឹកឡើងពីស្ទឹង អោយហូរទៅចាក់់ចូលចំការដំណាំរបស់់កសិករ។
ទីក្រុងសៀមរាបមានផ្លូវថ្នល់់ធំៗ មានសួនឧទ្យានសាធារណៈ
ដ៍ល្អៗប្រណិតមានហាងទំនិញ មានភោជនីដ្ឋាននៅតាមផ្លូវថ្នល់់
ហើយនិងផ្សារលក់់ដូរជាច្រើន។

យើងជិះម៉ូតូកាត់់ទីក្រុងសៀមរាបមួយជុំ ដើម្បីគន់់មើលសំរស់់ទិដ្ឋភាព
រាត្រីនៃទីក្រុងសៀមរាប។នៅតាមផ្លូវថ្នល់់ មានអ្នកលក់់នំ ផ្លែឈើ និងម្ហូបអាហារ
ក្រោមពន្លឺអគ្គសនីមកពីបង្គោលភ្លើងនៅក្បែរ។ដូច្នេះក៍ត្រូវមានអ្នកដើរទិញ
ហូរហែរទៅមកជានិច្ចដែរ។ក្នុងដំណើរកំសាន្តនាពេលរាត្រី
ដែលមានជំនោរខ្យល់់បក់់រំហើយផង នំាអោយយើងមានអារម្មណ៍
ដូចបាត់់នឿយណាយកាយចិត្តពីការធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយតំាងពីរាជធានីភ្នំពេញ។
នៅពេលថ្មើរនេះ ធាតុអាកាសប្រែជាត្រជាក់់បន្តិច
ជាងពេលថ្ងៃ ។ជិះម៉ូតូបានមួយជុំ ទើបយើងវិលមកដល់់ផ្លូវដី
ដែលនំាទៅកាន់់ផ្ទះសំណាក់់វិញ។មុននឹងនំាគ្នាទៅរកដំណេក
ពូម៉ុងបានប្រាប់់យើងទំាងអស់់គ្នាថា គាត់់បានជួលឡានទេសចរមួយ
រួចរាល់់ហើយ សំរាប់់រយៈពេលបីបួនថ្ងៃ ដើម្បីដឹកនំាយើងទៅ
ទស្សនាអង្គរនៅថ្ងៃស្អែកនេះ។

Advertisements

ដំណើរទស្សនាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅអង្គរ(ភាគ២)

លុះមួយសន្ទុះក្រោយមក យើងក៏បានមកដល់់វាលទឹកមួយ
(ដែលជាផ្នែកខាងក្រោមបង្អស់់នៃបឹងទន្លេសាប) ហៅថា វាលភក់់
មានទំហំធំធេងប្រកបទៅដោយ កូនកោះទាបៗ និងសំបូរខ្សាច់់។
ទីនេះ មានច្រើនតែរុក្ខជាតិក្រិន ។មានដើមឈើខ្លះដុះនៅក្នុងទឹក។
យូរៗម្ដង យើងជួបប្រទះនឹងអ្នកនេសាទត្រីតាមទូកតូចៗ។នៅជុះវិញ
វាលទឹកនេះ មានសភាពស្ងប់់ស្ងាត់់ ហើយសំបូរទៅដោយព្រៃឈើក្រាស់់។
មិនយូរប៉ុន្មាន យើងចេញផុតពីវាលភក់់ ហើយចូលមកដល់់ក្នុង
បឹងទន្លេសាបផ្នែកកណ្ដាល(ហៅបឹងតូច)។អ្នកដំណើរយើងក្នុង
កាណូត ហាក់់ដូចជាចាប់់អារម្មណ៍នឹងបឹងទន្លេសាបដែលមានផ្ទៃ
លាតសន្ធឹងដាច់់កន្ទុយភ្នែក។បឹងតូចនេះ មានទទឹងប្រវែង២៨គ.ម
និងបណ្ដោយប្រវែង៣៥គ.ម។ប៉ុន្តែជំរៅបឹងពុំសូវជាជ្រៅប៉ុន្មានទេ
យ៉ាងច្រើនត្រឹមតែពី១,៥ម៉ែត្រ ទៅ ៣ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។កាណូតយើង
បើកបរអស់់រយៈពេលប្រហែលមួយម៉ោង ទើបឆ្លងផុតបឹងតូចនេះ។
អ្នកដំណើរខ្លះ ដែលចូលចិត្តគន់់មើលទេសភាពបឹងទន្លេសាប
នៅតែអង្គុយលើដំបូលកាណូត ពុំចង់វិលត្រលប់់ទៅអង្គុយខាង
ក្នុងកាណូតវិញទេ។អ្នកខ្លះទៀត កាន់់ម៉ាស៊ីនថតរូបនិងកាម៉េរ៉ា
វីដេអូបែរមុខទៅរកទេសភាពដែលគួរអោយគយគន់់ ហើយនិងលំហ
បឹងទន្លេសាប។

ខ្ញុំក៍ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមអ្នកដំណើរយើងដែលជិះលើដំពូលកាណូតដែរ។
ខ្ញុំចាប់់ចិត្តអ្វីម្ល៉េះទេ នឹងទំហំបឹងទន្លេសាបដ៍ធំធេងអស្ចារ្យនេះ។ខ្ញុំមានមោទនភាព
ចំពោះប្រទេសជាតិយើងណាស់់ដែលបឹងទន្លេសាបដ៍ធំល្វឹងល្វើយនៅចំកណ្ដាល
បីដូចជាសំរាប់់ចែកចាយទឹកដល់់ប្រជារាស្រ្តអោយបានគ្រប់់ទីកន្លែងអញ្ចឹង។
ខ្ញុំនឹកភ្នកថា ទេវតាទេដឹង?ប្រទានទន្លេសាបនេះដល់់ជនជាតិខ្មែរយើង។
ខ្ញុំគន់់មើលផ្ទៃទឹកទន្លេសាបដ៍មហាធំធេងនេះយ៉ាងជក់់ចិត្ត រួចហើយខ្ញុំបែរមក
សំលឹងមើលទឹកទន្លេសាបដែលថ្លាឈ្វេង ហើយខ្ញុំឈោងដៃទំាងពីរ ក្បង់់ទឹកមក
លុបមុខអោយបានស្រស់់បស់់បន្តិច ក៍ដូចទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ថាបានប៉ះទឹកទន្លេសាប
កណ្ដាលបឹងដ៍ល្ហល្ហេវដាច់់កន្ទុយភ្នែក។

នៅក្នុងបឹងធំ(បឹងទន្លេសាប) បើយើងសំលឹងទៅត្រើយទំាងសងខាង
យើងនឹងឃើញតែជើងមេឃជាប់់នឹងផ្ទៃទឹកប៉ុណ្ណោះ។យើងពុំឃើញមាន
កោះមានត្រើយអ្វីឡើយ។បឹងធំនេះមានទទឹងប្រវែង៣២គ.ម
និងបណ្ដោយប្រវែង៧៥គ.ម។ហេតុនេះ បឹងទន្លេសាបមានទិដ្ឋភាពដូចជា
សមុទ្រអញ្ចឹង។មានអ្នកខ្លះជួនកាលហៅបឹងទន្លេសាបថា សមុទ្រសាប។
ផ្ទៃបឹងទន្លេសាបសរុបទំាងអស់់មានទំហំ ៣ ០០០ គ.ម²នៅរដូវប្រាំង និង
១០ ០០០គ.ម² នៅរដូវវស្សា។ នៅរដូវវស្សា នាវាតូចធំអាចបើកបរទៅមក
កាត់់តាមទន្លេសាប ដោយមិនមានឧបសគ្គអ្វីឡើយ ព្រោះជំរៅទឹកបានកើនដល់់
ទៅជាង១០ ម៉ែត្រ។ប៉ុន្តែនៅរដូវប្រាំងវិញ គេត្រូវហាមឃាត់់នាវាចរណ៍
លើកលែងតែទូក និងកាណូតប៉ុណ្ណោះ។ក្នុងកំឡុងរដូវប្រាំងដែលចាប់់ផ្ដើមពីខែធ្នូ
ដល់់ខែឧសភា ទឹកទន្លេសាបហូតរចុះទៅក្រោម និងហូរច្រាស់់ទៅលើហើយ
ជន់់ទឹកនៅរដូវវស្សា។ខ្មែរយើង បានសេចក្ដីរុងរឿង ជាពិសេសក្នុងសម័យមហាអង្គរ
ក៏ដោយសារមានបឹងទន្លេសាបផងដែរ ព្រោះ ដោយសារបឹងទន្លេសាប
ខ្មែរយើងមានត្រីហូបបរិបូរពេញទូទំាងនគរ ហើយម្យ៉ាងទៀត វាលទំនាបក្នុងបរិវេណ
ដែលទទួលជីជាតិពីភក់់ល្បប់់ទន្លេសាប អាចផ្ដល់់ជាដីធ្វើស្រែចំការ
ដ៍មានគុណភាពល្អឥតខ្ចោះ។មតិអន្តរជាតិបានចាត់់
ទុកថាបឹងទន្លេសាបគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលត្រី ច្រើនជាងគេក្នុងពិភពលោក ពីព្រោះ
ទីនោះមានព្រៃលិចទឹក ដែលជាជំរកដ៍សំបូរអាហារនៃសត្វត្រីទំាងឡាយ។

ដំណើរទស្សនាប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅអង្គរ(ភាគ១)

ក្នុងសម័យដែលខ្មែរយើងមានសង្រ្គាម កាលពីជាងម្ភៃឆ្នំាប្លាយ មកទល់់
បច្ចុប្បន្ននេះ ជនជាតិខ្មែរក៏ដូចជនជាតិបរទេស ពុំសូវមានឱកាសបានទៅ
ទស្សនាអង្គរទេ។បញ្ហាសន្តិភាពនៃប្រទេសជាតិធ្វើអោយយើងមិនសូវហ៊ាន
ធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយឆ្លងកាត់់ស្រុកទេសប៉ុន្មានឡើយ។បញ្ហាមួយទៀតគឺស្ថានភាព
ផ្លូវធ្វើដំណើរដែលរងការខូចខាតកាលពីសង្រ្គាមក៏ចោទជាបញ្ហាដ៏ធ្ងន់់ផងដែរ។
សព្វថ្ងៃ គេចូលចិត្តធ្វើដំណើរទៅសៀមរាប(ទៅទស្សនាអង្គរ) ពីភ្នំពេញ
តាមកាណូត ពីព្រោះកាណូតអាចបើកបរបានលឿនជាងឡានលើផ្លូវជាតិ
ដែលច្រើនមានឧបសគ្គ និង រលាក់់ច្រើន។ដូច្នេះ ដំណើរលើផ្លូវគោកពិតជា
មិនស្រណុកស្រួលដូចការធ្វើដំណើរតាមកាណូតឡើយ។

ថ្ងៃទី៤មករា១៩៩៧ វេលាម៉ោងប្រហែលប្រាំបីព្រឹក យើងជិះកាណូតចេញ
ពីភ្នំពេញនៅឯកំពង់់ផែមួយដែលស្ថិតក្បែរជ្រោយចង្វារ។កាណូតចេញចូល
កំពង់់ផែនេះរាល់់ថ្ងៃ ច្រើនលើកច្រើនសារ ដើម្បីដឹកនំាអ្នកដំណើរចេញនិង
ចូលពីផ្លូវឆ្ងាយ។កាណូតទំាងនេះ មានរាងនិងទំហំប្រហាក់់ប្រហែលគ្នា
ដោយសុទ្ធសឹងធ្វើពីដែកទំាងអស់់។កាណូតដែលយើងជិះ ទំនងជាតូចជាង
គេបន្តិចគឺដាក់់អ្នកដំណើរបានប្រមាណ៧០នាក់់ប៉ុណ្ណោះ។កាណូតផ្សេងទៀត
ដែលធំជាង អាចដាក់់អ្នកដំណើរបានដល់់មួយរយនាក់់ឯណោះ។
មានកាណូតពីរផ្សេងទៀតក្នុងក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់់(Royal)ដូចគ្នានឹងកាណូតដែល
យើងកំពុងជិះនេះ បានចេញដំណើរទៅសៀមរាបជាមួយគ្នា។

កាណូតរបស់់ក្រុមហ៊ុនរ៉ូយ៉ាល់់ បើកបរចេញដំណើរបន្តបន្ទាប់់គ្នាមានល្បឿន
លឿនអស្ចារ្យ។បើយើងគ្រាន់់តែស្ដាប់់សូរវារោទ៍ ហើយមើលរលកដែលវា
ញែកផ្លូវទឹកទន្លេ ក៏យើងអាចស្មានបានថាកាណូតនេះបើកលឿនសឹងតែ
មួយរយគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោងទៅហើយ។ដំណើររត់់លឿនដ៍អស្ចារ្យនេះ
អាចធ្វើអោយអ្នកដំណើរក្នុងកាណូតមានអារម្មណ៍វិលមុខប្រសិនជាងាក
មើលទេសភាពសងខាងតាមបង្អួចដែលហាក់់ដូចជាចេះរត់់ថយក្រោយ។

ទន្លេចតុមុខ មានទំហំធំល្វឹងល្វើយ។នៅត្រើយខាងកើត យើងពុំសូវឃើញ
មានសំណង់់ផ្ទះទេ យើងឃើញតែវាលដីចំការដំណំា ខ្ទមកសិករមួយៗ
នៅដាច់់ឆ្ងាយពីគ្នា ហើយនិង ព្រៃគម្ពោតៗតែប៉ុណ្ណោះ។ចំណែកនៅត្រើយ
ខាងលិចវិញ តំាងពីភ្នំពេញមក យើងឃើញមានផ្ទះច្រូងច្រាង ខ្លះលើដីគោក
ខ្លះលើទឹក ដែលពោរពេញដោយទូកតូចធំនៅតាមបណ្ដោយដងទន្លេ។ផ្ទះ
លើទឹកគឺជាលំនៅឋានរបស់់អ្នកនេសាទ។

កាណូតអ្នកដំណើរយើងតែកាលណាបើកបរមកដល់់ភូមិឋានអ្នកនេសាទ
ហើយ តែងបន្ថយល្បឿនដើម្បីកុំអោយបង្ករលកទៅរំខានដល់់អ្នកភូមិនិង
អ្នកនេសាទ។លុះកាណូតបើកបរបានយូរបន្តិចទើបទៅផុតត្រើយដែលមាន
ផ្ទះអ្នកនេសាទហើយក៍ចូលមកដល់់ដងទន្លេរាងតូចមួយដែលមានទេសភាព
អមទៅដោយព្រៃឈើក្រាស់់ៗក្នុងសភាពស្រស់់បំព្រងជានិច្ច។អ្នកដំណើរយើង កាលបើនៅអង្គុយក្នុងកាណូតយូរទៅក៍ចេះតែសំងំស្ងៀមស្ងាត់់ ។ អ្នកខ្លះងងុយ
គេង បន្ទាប់់ពីបានស្រស់់ស្រូបអាហារពេលព្រឹករួច។អ្នកខ្លះទៀត សំងំអានសៀវភៅ
ហាក់់ដូចជាមិនរវល់់មើលអ្វីឡើយ។អ្នកខ្លះផ្សេងទៀត ដែលចង់់់គន់់មើល
ទេសភាពខាងក្រៅបានពេញភ្នែក (ព្រោះតាមបង្អួចតូចៗ មើលមិនពេញភ្នែកទេ)
ឬ ក៍ចង់់ត្រងយកខ្យល់់អាកាសបរិសុទ្ធក៏ដើរចេញទៅអង្គុយលើដំបូល

ដែលអាចអោយមើលឃើញកាណូតផ្សេងទៀតដែលបើកបរនៅខាងមុខឬ
ខាងក្រោយទៀតផង។កាណូតដែលរួមដំណើរជាមួយយើង បើកបរមិនសូវ
ឆ្ងាយពីគ្នាប៉ុន្មានទេ ហើយអ្នកបើកបរតែងទាក់់ទងគ្នាជានិច្ចហើយប្រសិនជា
មានការអ្វីមួយ ដូចជាបញ្ហាម៉ូទ័រ ឬហេតុណាមួយ ហើយកាណូតដែលរួមដំណើរ
ជាមួយនឹងមកឈប់់អែបក្បែរដើម្បីពិគ្រោះគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា។

បន្ទាប់់ពីបើកបរអស់់រយៈពេលប្រហែលជាមួយម៉ោង ទើបកាណូតយើង
មកដល់់ក្នុងខេត្តកំពង់់ឆ្នំាង។កាលដែលកាណូតទើបបើកបរផុតខេត្តកណ្ដាល
ហើយឆ្លងកាត់់ខេត្តកំពង់់ចាម ខ្ញុំពុំបានដឹង ឫកត់់សំគាល់់ផងទេ។ប៉ុន្តែ
ពេលចូលមកដល់់កណ្ដាលខេត្តកំពង់់ឆ្នំាង ពូម្នាក់់(ឈ្មោះម៉ុងដែលប្រពន្ធ
គាត់់ឈ្មោះម៉េង រួមដំណើរមកជាមួយដែរ)បានចង្អុលភ្នំមួយប្រាប់់ខ្ញុំ ថាជាភ្នំ
មានរាងទ្រវែងអន្លាយ សណ្ដូកខ្លួនលេចខ្ពស់់ផុតព្រៃព្រឹក្សា គឺជាភ្នំនាងកង្រី
(អ្នកខ្លះហៅកាត់់ខ្លីថាភ្នំកង្រី)។គ្រាន់់តែឃើញភ្លាម ខ្ញុំចាប់់អារម្មណ៍ណាស់់
ក៍ខំសំលឹងមើលមិនដាក់់ភ្នែក ព្រោះចង់់មើលអោយឃើញថាភ្នំនោះមានរាង
ដូចមនុស្សស្រីដែលដេកសណ្ដូកមែនឬអត់់។គេថាខាងកំពូលដែលខ្ពស់់
ជាងគេ គឺជាក្បាលនាងកង្រីដែលមានសក់់វែងអន្លាយហើយមួយផ្នែកទៀត
ដែលទាបជាងគេហើយមានរាងវែងស្រឡូនចុះក្រោម គឺជាចង្កេះ បន្តទៅ
ដល់់ចុងជើង។

គួរអោយ

គយគន់់ពិតៗ!
ប៉ុន្តែភ្នំនាងកង្រីនៅឆ្ងាយពេក ធ្វើអោយយើងពុំអាចមើលឃើញបានច្បាស់់ទេ។
ភ្នំនេះ ដែលរាងស្រដៀងនឹងមនុស្សដេកសណ្ដូក បើតាមរឿងព្រេងខ្មែរ
គេថាជាសពខ្មោចនាងកង្រីដែលបានយំសោកស្លាប់់កណ្ដាលព្រៃ នៅពេល
ដែលត្រូវព្រះពុទ្ធិសែនជាស្វាមី បោះបង់់ចោល ដោយជប់់អោយកើតមានផ្លូវ
ទឹកធំមួយ(ប្រហែលសព្វថ្ងៃនេះ ជាទន្លេសាបហើយ?) បង្ខំាងព្រះនាងដែល
ដង្ហើយហៅព្រះពុទ្ធិសែន។ព្រះពុទ្ធិសែនត្រូវចេញដំណើរទៅសង្គ្រោះព្រះមាតា
និងមាតាធំពីយក្ខិនី សន្ធមារ(មាតារបស់់នាងកង្រី)ឃោរឃៅដែលព្រះអង្គសំលាប់់
បានក្នុងគ្រានោះ។ មានភ្នំផ្សេងទៀតជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្បែរៗភ្នំនាងកង្រី។
កាណូតយើងបើកបរទៅមុខ មិនយូរប៉ុន្មានក៏ផុតភ្នំទំាងនោះដាច់់ពីកន្ទុយភ្នែក។

ផ្កាទុយលីបនៅអូតាវ៉ា

ជារៀងរាល់់ឆ្នំា ក្នុងរដូវផ្ការីក ភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនតែងមកទស្សនា
រាជធានីនៃប្រទេសកាណាដាគឺទីក្រុងអូតាវ៉ា(Ottawa)
ជាពិសេសក្នុងទិវាអ្នកស្នេហាជាតិ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៣ឧសភា។
ទីកំសាន្តដែលជាទីចំណូលចិត្តក្នុងទិវានេះ គឺអាគាររដ្ឋសភាជាតិ
ដែលជាបិតិភ័ណ្ឌប្រទេសជាតិមួយដែរ ហើយនិងសួនផ្កាទុយលីបដែល
ស្ថិតនៅតាមដងទន្លេមានប្រហែលជាងមួយគីឡូម៉ែត្រ
ដ៍គួរជាទីគយគន់់ក្រៃលែង ពីព្រោះមានផ្កាមានប្រភេទពណ៌ចំរុះ
ដែលទេសចរចូលចិត្តគន់់មើលនិងថតរូបមិនចេះជិនណាយ។
មានប្រភេទផ្កាទុយលីបចំនួនជាង៥០ប្រភេទ ហើយមានផ្កាទុយលីប
ប្រមាណ៣០០ ០០០ក្នុងសួនផ្កាទំាងអស់់នោះ។ខ្ញុំចេញពីទស្សនា
អាគាររដ្ឋសភានៅពេលរសៀលទៅហើយ ដើម្បីមកទស្សនាសួនផ្កាទុយលីប។
ប៉ុន្តែពេលបានមកដល់់មួយសន្ទុះមេឃមីរស្រទំ នៅឯជើងមេឃម្ខាង
ដោយនំាខ្សល់់បក់់តិចៗមកផង ក៍ធ្វើអោយយើងទុចដំណើរ
មិនទៅមុខឆ្ងាយ ហើយនៅឈរគន់់មើលផ្កាទុយលីបតែមួយកន្លែង
ហើយនំាគ្នាថតរូបប្រញាប់់ប្រញាល់់ ។មួយស្របក់់ ភ្លៀងក៏បង្អុរធ្លាក់់ចុះមក
ហើយធ្វើអោយអ្នកទេសចរទំាងឡាយដើរផងរត់់ផង រកទីជំរក
ហើយអ្នកខ្លះរត់់ទៅចូលជ្រកក្នុងឡានរបស់់ខ្លួន។ មើលទៅមេឃ
ទំនងដូចជាភ្លៀងខ្លំាង ប៉ុន្តែភ្លៀងធ្លាក់់បានតែប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះក៏រំាង ។
ទោះបីយ៉ាងណា យើងក៍មិនត្រលប់់ទៅសួនផ្កាទុយលីបទៀតដែរ…
គឺយើងត្រូវវិលត្រលប់់ទៅផ្ទះវិញ។ដូច្នេះ យើងនំាគ្នាឈប់់សំរាកញុំាអាហារសិន
មុននឹងបើកឡានទស្សនាទីក្រុងអូតាវ៉ាមួយជុំ រួចទើបវិលត្រលប់់ទៅផ្ទះវិញ។

The doctrine of the Mean ( by Aristotle)

In anything continuous and divisible,it`s possible
to take a part which is greater or less than,or equal
to ,the remainder;and that in relation either between
excess and deficiency;and I call mean in relation to the
thing whatever is equidistant from the extremes,which is one
and the same for everybody;but I call mean in relation
to us that which is neither excessive nor deficient,and this
is not one and the same for all.For example,if ten is ‘ many ‘and
‘two ‘few’of some quantity ,six is the mean if one takes it
in relation to the thing,because it exceeds the one number and
is exceeded by the other by the same amount;and this is the
mean by arithmetical reckoning.But the mean in relation to us
is not to be obtained in this way.Supposing that ten pounds of
food is large and two pounds a small allowance for an athlete,
it does not follow that the trainer will prescribe six pounds;
for even this is perhaps too much or too little for Milo²
but too much for one who is only beginning to train.
Similarly in the knowledgeable person avoids excess and
deficiency,but looks for the mean and choose it -not the mean
of the thing,but the mean relative to us.
If then , every science³ performs its function well only
when it observes the mean and refers its products
to it(which is why it is customary to say of well-executed
works that nothing can be added to them or
taken away ,the implication being that excess and deficiency
alike destroy perfection,while the mean
preserves it)if good craftsmen,as we hold,work with
the mean in view ;and if virtue,like nature ,is more
exact and more efficient than any art,it follows that
virtue aims to hit the mean.By virtue I mean moral
virtue since it is this that is concerned with feelings and
actions,and these involve excess,deficiency
and a mean.It is possible ,for example,to feel fear,confidence,
desire,anger.pity and pleasure and pain
generally,too much or too little;and both of these are wrong.
But to have these feelings at the right
motive and in the right way is to feel then to an intermediate,
that is to the best,degree;and this is
the mark of virtue.Similarly there are excess and deficiency
and a mean in the case of actions .But it is in the fields and feelings
that virtue operates ;and in them excess and deficiency are failings,whereas
the mean is praised and recognized as a success;and these
are both marks of virtue.Virtue,then,is a mean condition,in as much as
it aims at hitting the mean.Again,failure is possible in many ways
(for evil,as the Pythagoreans represented it ,is a form of the Unlimited,
and good of the Limited),
but success is only one.That is why the one the one is easy and
the other difficult;it is្easy to miss the target and difficult to hit it.Here,then
,is another reason why excess and deficiency fall under evil,
and the mean state under good;
For men are bad in countless ways,but good in only one
……………………………………………………………………………
² : A prodigiously strong wrestler from Croton in S Italy.
³:He means pratical science,as is evident from the context.

World`s population:7 billions at the end of this year!

ឮសូរអីយប់់មិញក្នុងផ្ទះខ្ញុំ?

យប់់ឆ្លងអាធ្រាត្រថ្ងៃអាទិត្យទី១៥ឧសភា២០១១ទើបកន្លងទៅនេះ
ខ្ញុំភ្ញាក់់ពីដំណេកទំាងភិតភ័យដោយឮសូរAlarmស្អីរោទ៍ក្នុងផ្ទះខ្ញុំ។
ខ្ញុំមិនដែលឮសូរអីចឹងសោះ តំាងពីបានចូលមកនៅផ្ទះថ្មីនេះ
ជាងប្រាំឆ្នំាមកហើយ។ពេលភ្ញាក់់ពីដំណេកទំាងងងុយ ខ្ញុំក្រោកដើរ
ទៅរកមើលប្រភពដែលបញ្ចេញសូរនោះ។ម្ដងខ្ញុំទៅមើលនាឡិការោទ៍..
តែអត់់ឮសូរវារោទ៍ទេ…ចឹងខ្ញុំក៏ទៅមើលប្រដាប់់រោទ៌អគ្គិសភ័យ
ក៏នៅតែអត់់ដឹងថាប្រភពសូរនោះចេញមកពីណា។
ប៉ុន្តែសូរនាឡិការោទ៍ និងប្រដាប់់រោទ៍អគ្គិសភ័យសុទ្ធតែជា
សូរខ្ញុំស្គាល់់បានទំាងអស់់។ចំលែកអីតែពេលនេះ សូរថ្មីចំលែកបន្លឺ
ក្នុងផ្ទះខ្ញុំទំាងកណ្ដាលយប់់ជ្រៅដូច្នេះ?កំពុងឆ្ងល់់ ហើយដើរចុះឡើង
រកមើលប្រភពសូរចំលែកនេះ ខ្ញុំយកដៃទៅបក់់ប្រដាប់់រោទ៍ភ្លើងឆេះផ្ទះ ក្រែងមានផ្សែងពីណាមកប៉ះ…ប៉ុន្តែនៅតែឮសូររោទ៍មិនដឹងមកពីណា…
ហើយខ្ញុំដើរមកមើលនាឡិការោទ៍ហើយទះវាតិចៗមើលក្រែងវារោទ៍ខ្ញុំមិនដឹង…
តែម៉ោងខ្ញុំដាក់់រោទ៍មិនមែនម៉ោងកណ្ដាលអាធ្រាត្រចឹងទេ។
ខ្ញុំកាន់់តែឆ្ងល់់ ។កាលនៅផ្ទះចាស់់មុន,ខ្ញុំធ្លាប់់ឮសូរប្រដាប់រោទ៍អគ្គិសភ័យ
វាបញ្ចេញសូរអោយសញ្ញាថាវាអស់់ថ្ម ហើយពេលខ្ញុំដូរថ្មថ្មី ទើបវាបាត់់ឮសូរ។
ប៉ុន្តែនៅផ្ទះថ្មីនេះ វាប្រើចរន្តខ្សែភ្លើងទេ ដូច្នេះគ្មានអីត្រូវថាវាអស់់ថ្មឡើយ ។
នេះក៏ដូចគ្នានឹងនាឡិការោទ៍របស់់ខ្ញុំដែលប្រើចរន្តខ្សែភ្លើងដែរ។
សូរចំលែកនេះមានរយៈពេលប្រមាណតែមួយនាទីប៉ុណ្ណោះ
ហើយសូរវាដូចជាដាច់់ៗ ប៉ុន្តែខ្សោយជាងសូររោទ៍Alarmផ្សែង
(ប្រដាប់់រោទ៍ភ្លើងឆេះផ្ទះ ឬប្រដាប់់រោទ៌អគ្គិសភ័យ)។ខ្ញុំមិនដឹងជាអ្វីទេ
ប៉ុន្តែចង់់អោយវាឈប់់រោទ៍រំខានខ្ញុំគេងព្រោះស្អែកត្រូវទៅធ្វើការ។
ស្រាប់់តែប្រហែលមួយនាទីក្រោយមក,វាក៏ឈប់់រោទ៍ទៅ។
មិនមែនតែខ្ញុំទេដែលភ្ញាក់់ពីដំណេកដោយសារសូរចំលែកនេះ អ្នកផ្ទះខ្ញុំ
ទំាងអស់់ត្រូវភ្ញាក់់ពីដំណេក ដឹងខ្លួនដែរ។

និយាយចឹង,មានអីមួយបានកើតឡើងជារឿងចំលែកដូចគ្នានេះដែរ
គឺថា កាលពីរយៈពេលប្រាំឆ្នំាកន្លងទៅ ពេលខ្ញុំទើបបានរើមកនៅផ្ទះ
ផ្មីនេះ,នាពេលយប់់មួយ ខ្ញុំទើបទំរេតខ្លួនគេង ស្រាបតែឮសូរអ្វីមួយ
ដ៍ធ្ងន់់ធ្លាក់់នៅចំពីមុខទ្វារចំណត់ឡានរបស់់ខ្ញុំ។យប់់នោះ
នៅរដូវក្ដៅ គ្មានខ្យល់់បកអីទេ ហើយមេឃក៏ស្រឡះល្អដែរ។ភ្លាមនោះ
ខ្ញុំអើតមើលតាមមាត់់បង្អួច ក៏មិនឃើញអ្វីភ្លាក់់ដែរ។ខ្ញុំក៏ត្រូវតែចុះ
ទៅក្រោមមើលអោយដឹងស្អីជាស្អី ។ប៉ុន្តែខ្ញុំអត់់បើកពន្លឺភ្លើងអគ្គសនីក្នុងផ្ទះទេ គឺខ្ញុំយកពិលមួយមកកាន់់ហើយដើរឆ្លុះទៅមើលទ្វារខាងក្រោម
នោះ។ខ្ញុំដើរថ្នមៗ តិចៗ បើសិនជាមានចោរគាស់់ផ្ទះ កុំអោយវាផ្អើល។
ប៉ុន្តែចុះពេលទៅដល់់ មានសភាពស្ងាត់់ធម្មតា…ហើយខ្ញុំគិតថាគ្មានមនុស្ស
ឫសត្វអីណាមកធ្វើអោយឮសូរនេះទេ។ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏ទៅបើកទ្វារមើល
ហើយក៏មិនឃើញមានអ្វីធ្លាក់់មកមុខទ្វារចំណតឡានរបស់់ខ្ញុំដែរ។
តាមទំហឹងសូរធ្លាក់់នោះ ,ខ្ញុំគិតថាមិនមែនជាសូរធ្លាក់់របស់់
តូចតាចទេគឺវាដូចជាវត្ថុធំដ៏ធ្ងន់់មួយធ្លាក់់អោយក្រហូងដីចឹង
ឬ ដូចជាអ្វីមួយធ្លាក់់ឮសូរក្ដាំង!អញ្ចឹង។
វាគ្រាន់់តែប៉ុណ្ណឹងទេ…គឺបានត្រឹមតែឆ្ងល់់ប៉ុណ្ណោះឯង៖មិនអាច
ចេញសន្និដ្ឋានថាជាស្អីទេ។ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវតែចូលចិត្តតាមដានការពិត…
មិនថាតែក្នុងព្រត្តិការណ៏នៃជីវិតពិតរបស់់ខ្ញុំ ឫអ្នកដទៃទេ,សូម្បីក្នុង
សៀវភៅក៏ចូលចិត្តអានតាមដានដែរ។មានអ្នកខ្លះថា រឿងខ្មោចលងជា
រឿងគេកុហកគឺថាមិនពិត ដូច្នេះគេក៏ជឿទៅមិនកើតដែរព្រោះគេអាច
ជឿបានលុះត្រាណាបានឃើញផ្ទាល់់ភ្នែកដូចភាសិតអង់់គ្លេសមួយថា
seeing is believingដែលប្រែថា ឃើញគឺជឿ
ប៉ុន្តែភ្នែកមិនអាចប្រាប់់ការពិតគ្រប់់ពេលទំាងអស់់បានទេ។