ព្រឹត្តិការណ៍នានាមិនធម្មតាកើតមានចំពោះខ្ញុំតាំងពីកុមារភាព

_ចុងឆ្នាំ១៩៧៥៖កាលនោះប្រហែលជាម៉ោងដប់ ខ្ញុំម្នាក់
ឯងចេញទៅក្រោយផ្ទះតាយាយខ្ញុំ (ភូមិត្នោតស្រុកកញ្ជ្រៀច
ខេត្តព្រៃវែង) ដោយដើរលើដីទួលក្បែររបងហើយតម្រង់
ទៅចំការមននៅខាងឆ្វេងផ្ទះ។នៅលើដីទួលនេះមាន
បង្គន់មួយនៅជិតច្រកចេញទៅក្រៅ។ខ្ញុំត្រូវដើរកាត់ពី
មុខបង្គន់នេះ ក៏ស្រាប់តែមានដៃវែងមួយចេញពីបង្គន់
ឈោងមកចាប់ខ្ញុំ ៗរហ័សដែរក៏គេចទាន់ហើយក្រឡេក
មើលទៅក្នុងបង្គន់ ឃើញមនុស្សប្រុសចម្លែកម្នាក់មាន
ភ្នែកធំៗប៉ុនពងមាន់ ។មិនបង្អង់ខ្ញុំរត់គេចយ៉ាងលឿន
ចុះទៅចំការមនទៅដល់ឃើញមានក្មេងអ្នកជិតខាង
ពីរបីនាក់ ខ្ញុំក៏ប្រាប់ពួកគេថាមានមនុស្សចម្លែកភ្នែក
ប៉ុនពងមាន់ ក៏នំាពួកគេយកដុំថ្មទៅគប់បង្គន់ ។ប៉ុន្តែ
ពេលទៅដល់ យើងគប់ដុំថ្មពីរបីគ្រាប់ មិនឃើញ
មនុស្សនោះចេញមកសោះ គឺគាត់ចេញទៅណា
បាត់ទៅហើយ។
_ក្រោយបែកអាពតប៉ុន្មានខែ គ្រួសារខ្ញុំផ្លាស់ប្ដូរលំនៅមក
នៅឯអូរាំងឪ បានផ្ទះថ្មមួយផ្ទាល់ដីនៅ តែមិនទាន់មានបង្គន់
ប្រើនៅឡើយទេ។យប់រំលងអាធ្រាត្រមួយ ប៉ាគាត់ងើបចេញ
ទៅបត់ជើងនៅវាលស្រែក្រោយផ្ទះ ដោយដើរកាត់ខាងក្រោម
ដើមអំពិលមួយដើម។ពេលគាត់កំពុងបត់ជើង ឮសូរអ្វីនៅ
លើដើមអំពិល ក៏ងើយមើលទៅ ឃើញមនុស្សស្រីម្នាក់កំពុង
យកទំពក់ឬស្សីបេះផ្លែអំពិលខ្ចី។ប៉ាដូចជាគ្មានអារម្មេណ៍ខ្លាច
អីបន្តិច ក៏សួរទៅមនុស្សចម្លែកនោះថាធ្វើអីហ្នុង? មនុស្ស
នោះក៏ឆ្លើយឡើងថា បេះផ្លែអំពិលយកទៅជ្រក់ត្រីប្រឡាក់។
មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ចុះពីដើមអំពិលហើយដើរចេញបាត់ទៅ។
ប៉ាមើលមនុស្សនោះមិនឃើញច្បាស់ក្នុងផ្ទៃមេឃងងឹត
ហើយនឹកឆ្ងល់ខ្លាំងណាស់ មិនដែលមាននរណាបេះផ្លែអំពិល
យប់កណ្ដាលអាធ្រាត្រ មើលម៉េចឃើញ?។ព្រឹកឡើងគាត់
ប្រាប់មាក់អំពីហេតុចម្លែកនេះ ។
ម៉ាក់គាត់ភ័យខ្លាចជំនួស ហើយគាត់និយាយប្រាប់កូនៗ
តគ្នាដោយគិតថាប៉ាខ្មោចលងយប់មិញ។សូមជំរាប់ថានៅ
ចម្ងាយប្រហែលជា១០ម៉ែត្រពីដើមអំពិលនោះ មានអណ្ដូង
ទឹកមួយពោរពេញដោយខ្មោចមនុស្សដែលត្រូវបានគេ
សម្លាប់ហើយទម្លាក់ចូលកាលពីសម័យប៉ុលពត(១៩៧៥-១៩៧៩)។
_មានរឿងហេតុចម្លែកមួយក្នុង១៩៩៣កើតឡើងកាល
ខ្ញុំនៅផ្ទះជួលជាមួយជីដូនប្រុសមួយនិងពួកម៉ាក់់របស់់
គាត់់។ព្រឹកថ្ងៃមួយ ខ្ញុំក្រោកពីដេកមុនគេក៏ដើរចូលទៅ
បន្ទប់់បាយ ស្រាប់់តែឃើញទឹកដក់់់ល្ហាចពេញលើការ៉ូក្នុង
បន្ទប់់បាយ។ទឹកនោះគឺពណ៌ស គឺអាចថាជាទឹកដោះគោ
ក៏បានពីព្រោះដូចនឹងទឹកដោះគោមែនទែន។ប៉ុន្តែខ្ញុំ
មិនបានហិតក្លិនមើលអោយដឹងថាជាទឹកស្អីទេ។ខ្ញុំក៏ទៅ
ហៅពួកគាត់់ទំាងពីរនាក់់មកមើលហើយសួរថាទឹកស្អីនេះ?
មាននរណាផឹកដោះគោ?បើម្នាក់់ៗមិនដែលទិញទឹកដោះ
គោមកផឹកផង?ពួកគាត់់គ្រវីក្បាលថាមិនបានទិញ
ទឹកដោះគោមក ហើយបើទិញមកពិតជាឃើញថង់់ឬ
ប្រអប់ទឹកដោះគោក្នុងទូរទឹកកកមិនខាន។ខ្ញុំខ្លួនឯង
ជឿថាពួកគេមិនលេងល្បែងលេងសើចជាមួយខ្ញុំទេ ។
ម្នាក់់ៗឆ្ងល់់មិនដឹងរឿងហ្នឹងវាមកពីស្អី។
_ឆ្នាំ១៩៩៤នៅ ស្នាក់នៅផ្ទះខាងលើដដែល ពេលដែល
ខ្ញុំនៅផ្ទះម្នាក់ឯង ដូច្នេះហើយក៏ចូលបន្ទប់ងូតទឹកអត់
បិទទ្វារ ។កំពុងងូតទឹកស្រាប់តែឮគេហៅឈ្មោះខ្ញុំ៖ម៉ារឌី។
ខ្ញុំក៏ប្រញាប់យកន្សែងមករុំខ្លួនចេញមកក៏អត់ឃើញ
នរណាម្នាក់។ខ្ញុំក៏ចូលបន្ទប់ទឹកងូតទឹកបន្តទៀត។ពេលល្ងាច
យើងនៅផ្ទះជុំគ្នា ខ្ញុំក៏សួរពួកគេៗថាមិនបាននៅផ្ទះទេ។
_ឆ្នាំ២០០៥ពេលខ្ញុំទើបបានរើមកនៅផ្ទះ
ថ្មីនេះ,នាពេលយប់់មួយ ខ្ញុំទើបទំរេតខ្លួនគេង ស្រាប់
តែឮសូរអ្វីមួយដ៍ធ្ងន់់ធ្លាក់់នៅចំពីមុខទ្វារចំណតឡាន
របស់់ខ្ញុំ។យប់់នោះនៅរដូវក្ដៅ គ្មានខ្យល់់បក់អីទេហើយ
មេឃក៏ស្រឡះល្អដែរ។ភ្លាមនោះខ្ញុំអើតមើលតាម
មាត់់បង្អួច ក៏មិនឃើញអ្វីភ្លាក់់ដែរ។ខ្ញុំក៏ត្រូវតែចុះទៅ
ក្រោមមើលអោយដឹងស្អីជាស្អី ។ប៉ុន្តែខ្ញុំអត់់បើកពន្លឺ
ភ្លើងអគ្គិសនីក្នុងផ្ទះទេ គឺខ្ញុំយកពិលមួយមកកាន់់ហើយ
ដើរឆ្លុះទៅមើលទ្វារខាងក្រោមនោះ។
ខ្ញុំដើរថ្នមៗ តិចៗ បើសិនជាមានចោរគាស់់ផ្ទះ កុំអោយ
វាផ្អើល។ប៉ុន្តែចុះពេលទៅដល់់ មានសភាពស្ងាត់់ធម្មតា…
ហើយខ្ញុំគិតថាគ្មានមនុស្សឬសត្វអីណាមកធ្វើអោយ
ឮសូរនេះទេ។ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏ទៅបើកទ្វារមើលហើយក៏មិន
ឃើញមានអ្វីធ្លាក់់មកមុខទ្វារចំណតឡានរបស់់ខ្ញុំដែរ។
តាមទំហឹងសូរធ្លាក់់នោះ,ខ្ញុំគិតថាមិនមែនជាសូរធ្លាក់់
របស់់តូចតាចទេគឺវាដូចជាវត្ថុធំដ៏ធ្ងន់់មួយធ្លាក់់អោយ
ក្រហូងដីចឹងឬ ដូចជាអ្វីមួយធ្លាក់់ឮសូរក្ដាំង!
_២០០៦ខ្ញុំកំពុងនិយាយជាមួយកូនស្រីនិមលក្នុង
បន្ទប់គេងស្រាប់តែឮមាត់មនុស្សនិយាយគ្នានៅជាន់
ខាងក្រោម។ខ្ញុំខ្លាចថាខ្ញុំឮតែម្នាក់ឯង ក៏សួរទៅនិមលៗ
ថាឮដែរ។បន្តិចក្រោយមកខ្ញុំក៏ទៅសួរអូនសុផាដែល
កំពុងដេរនៅជាន់ក្រោមដី ។អូនសុផាតបមកថាអត់
មាននរណាមកផ្ទះយើងទេ ហើយក៏អត់ឮសូរមាត់
មនុស្សណានិយាយគ្នាដែរ។

សុបិនប្រាប់អំពីការពិត,ខ្ញុំជឿ

_យប់មិញ សុបិនបាននាំខ្ញុំមកដល់ភពមួយនៅជើងឯភ្នំមួយ
ដ៏ល្អស្អាតប្រណិត។តែមួយភ្លែតសោះ ខ្ញុំបានឡឿងដល់កំពូលភ្នំ
ឃើញរុក្ខជាតិល្អស្រស់បំព្រងជុំវិញក្រសែភ្នែក។ខ្ញុំបោះជំហានដើរ
ដូចជាមិនសូវប្រញាប់ ដោយរវល់គន់មើលមនុស្សម្នាកំពុងសប្បាយ
រីករាយនៅទីរមណីយដ្ឋាននេះ ដែលប្លែកដូចជាមិនធ្លាប់ដែលឃើញ
មានសោះ។។ភ្នំខ្ពស់ណាស់តែខ្ញុំដើរឡើងដូចជារំភើយ គ្មានហត់
បន្តិចសោះ។មានមនុស្សម្នាក់ខ្ញុំបាននិយាយសាសងជាមួយបាន
បន្តិចក៏បែកគ្នា។បរិវេណមានរុក្ខជាតិផ្សេងៗ មានបុប្ផាស្រស់ស្អាត
មានព្រៃឈើបៃតងស្រស់ ក្នុងលំហមេឃដ៏ធំល្វឹងល្វើយ។
ពេលព្រឹក ភ្ញាក់ឡើង ខ្ញុំប្រាប់អូនសុផាថា ៖បងយល់សប្តិថាជា
បានទៅលេងភពមួយល្អស្អាតណាស់ មើលទៅសប្បាយណាស់។
អូនសុផាតបថា៖ទៅជាមួយនរណាខ្លះ?ខ្ញុំថាទៅម្នាក់ឯង។អូនសុផា
សួរទៀតថា៖ម្ដេចមិនយកអូនទៅផង? ខ្ញុំសើចមិនដឹងឆ្លើយថា
ម៉េចទៅវិញ ក៏សំរេចតបដូច្នេះថា៖បើអូនមិនញុាំសាច់ ទើបបង
អាចយកទៅជាមួយបាន។អូនសុផាសើចហើយឆ្ងល់ថាម៉េចបាន
ជាចឹង?ខ្ញុំថាទាល់តែអូនអត់ញុាំសាច់ដូចបងទើបអាចនាំទៅជា
មួយបាន។
(នេះជាលក្ខខ័ណ្ឌ :D)
_សុបិនមួយទៀត២០១៩៖ខ្ញុំបានមកដល់ភពមួយទៀត
មានអាគារផ្ទះខ្ពស់កប់ពពក ដែលផែនដីមិនមានដូចឡើយ។
ខ្ញុំមានអារម្មណ៌រំភើបខ្លាំងណាស់ដោយបានឃើញទីក្រុងដ៏ធំ
មហាសាលយ៉ាងនេះ។
__សុបិនមួយផ្សេងទៀតឆ្នាំ២០១៨៖ព្រឹកព្រលឹមឡើង គ្រាន់
តែភ្ញាក់ឡើង រៀបចំខ្លួនហើយ ខ្ញុំចាកចេញពីផ្ទះភ្លាមដើរ
ទៅរកទិញកញ្ចប់អាហារទុកសម្រាប់ញុាំតាមផ្លូវ ។រួចហើយទៅ
តម្រង់ជួររង់ចាំជិះយានយន្ត(មិនដឹងរថយន្តឬយានអ្វីទេ)។
ការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំនេះគឺទៅជាមួយមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀត។
ការតម្រង់ជួរចាំចូលជិៈយានយន្តបានមួយភ្លែត ក៏ស្រាប់តែ
យើងមកដល់ព្រៃឈើធំមួយមានដើមឈើខ្ពស់ៗណាស់ដែល
មិនទំនងមានដូចនៅលើផែនដីនេះទេ ហើយឃើញ
ដើមឈើមួយដើមដុះខ្ពស់សន្លឹមក្បែរជើងភ្នំមានមនុស្សម្នាក់
ដេកសំរាកលើដើមឈើនោះ លុះភ្ញាក់ងើបឡើងផ្អើលសត្វ
ស្លាបៗហើរឡើងទៅលើ។ខ្ញុំនៅឯក្រោមងើយមើលឃើញដើម
ឈើខ្ពស់ពេកគួរអោយស្ញើបណាស់។
_ថ្ងៃមួយក្នុងខែកុម្ភះឆ្នាំ ២០១៧ ខ្ញុំសុបិនថាខ្ញុំត្រូវបានគេនាំទៅ
កាន់ឋានសួគ៌ជាន់ទីដប់។ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនវាហាក់ដូចជា
ឡើងជណ្តើរយន្ត។ ឈប់នៅជាន់ទីបី ខ្ញុំឃើញផ្លូវចូលពោរពេញ
ទៅដោយពន្លឺហើយនៅឆ្ងាយបន្តិចមានរបស់របរជាច្រើននៅ
តាមច្រកចូល។ ហើយភ្លាមៗនោះខ្ញុំត្រូវបានគេប្រាប់ថានេះគឺ
ជាន់ទីបីទេ ។ គឺជាន់ទី ១០ ដែលខ្ញុំត្រូវទៅ។ ភ្លាមៗនោះខ្ញុំក៏
ភ្ញាក់ឡើង រំជួលចិត្តស្ដាយមិនបានទៅដល់ជាន់ទីដប់។
_សុបិនមួយក្នុងឆ្នាំ២០០៥៖ខ្ញុំយល់សប្តិកំពុងអង្គុយអានសៀវភៅ
មួយក្បាលលើបង់មួយ ក្នុងទីប្រជុំផ្សារទំនើប ស្រាប់តែមានស្រ្តី
ម្នាក់ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស បានមកក្បែរខ្ញុំហើយសួរខ្ញុំថា
តើឯងអានសៀវភៅនេះហើយឬនៅ?ខ្ញុំក៏ឆ្លើយឡើងមិនបង្អង់ថា
ខ្ញុំបានអានចប់អស់ហើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំអានឡើងវិញត្រង់កន្លែងណា
ដែលចាប់ចិត្តខ្លំាង។រំពេចនោះ គាត់ក៏ចាកចេញបាត់ទៅ មិន
វាចាអ្វីតបមកវិញឡើយ។
____________________________________________
ពិភពលោកនេះ ដូចជាទឹកដែលហូរមិនវិលត្រលប់ គឺជាពិភពលោក
ដែលប្រែប្រួលមិនចេះឈប់ឈរឡើយ។ពិភពលោកនេះគឺជាពិភពលោក
មិនមាននៅជានិរន្តរឡើយ។
ជឿទេថាមានសាកលោកមួយពិត មិនចេះប្រែប្រួល មាននៅជា
និរន្តរ ជាអមតៈ មិនមានការកើតចាស់ ឈឺ ស្លាប់ដែលត្រូវតែជា
គោលដៅនៃសេចក្ដីប្រាថ្នារបស់មនុស្សលោកទាំងពួង។
______________________________________________

Buddhist life quotes

_In one’s family,respect and listening are the source of
harmony.
_The mind contains all possibilities.
_Victory creates hatred,defeat creates suffering.Those who
are wise strive for neither victory nor defeat.
_We are not independant but interdependant.
_If your compassion does not include yourself,it is not
complete.
_Learn to respond,not to react.
_We do not need more knowledge but more wisdom.Wisdom
comes from our own attention.
_Generosity brings joy,honesty brings peace.

មនុស្សមាត់ទិព្វ

មនុស្សគឺដូចទេវតាដែរតើ គឺមានភ្នែកទិព្វ ត្រចៀកទិព្វ
និងមាត់ទិព្វ។ចំពោះភ្នែកទិព្វ និងត្រចៀកទិព្វ អ្នកទាំង
អស់គ្នាបានដឹងនិងឃើញស្រាប់ហើយនៅសម័យនេះ ដែល
យើងហៅថាសម័យហ្វេសប៊ុកគឺថាចង់ឃើញគ្នាពីទីណាភ្លាមៗ
ក៏បាន ហើយស្ដាប់ឮគ្នានិយាយពេលណាទីណាក៏បានតាមចិត្តចង់។
ចុះមាត់ទិព្វនោះវិញយ៉ាងម៉េចដែរ?មាត់ទិព្វរបស់មនុស្សយើង
គឺថាពេលគេអោយពរគ្នាក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ជាពិសេស
ក្នុងឱកាសបុណ្យឆ្លងឆ្នាំចាស់ចូលឆ្នាំថ្មីតែម្ដង។ចំណែកពាក្យដាក់
បណ្ដាសារវិញឬពាក្យសម្បថវិញក៏ស័ក្ដិសិទ្ធដែរ ព្រោះមនុស្សមាត់ទិព្វ។
មិនតែប៉ុណ្ណោះ ពេលមនុស្សដើរព្រៃ គេសូមមិនអោយ
និយាយអ្វីផ្ដេសផ្ដាសទេ ព្រោះខ្លាចអារក្សអ្នកតាព្រៃភ្នំ ដូចជា
និយាយបន្លាចគ្នាថាមានពស់ៗ ក៏ខ្លាចថាពស់នឹងចេញមកមែន
ជាដើម។ល។
មានរឿងព្រេងមួយក្នុងជំនឿពុទ្ធសាសនាបានប្រាប់ថា
មនុស្សដើមឡើយគឺជាទេវតាខ្លួនប្រាណមានពន្លឺអាច
ហោះហើរ ដើរលេងសប្បាយគ្រប់ទីកន្លែង។ថ្ងៃមួយ ពួកគេបាន
មកដល់ភពផែនដី បានឃើញពពុះទឹកសមុទ្រ សស្អាតក៏ទៅលូក
ដៃចាប់មកហិតមើលព្រោះធំក្លិនឈ្ងុយឆ្ងាញ់ ក៏ភ្លក់មើល ហើយ
ក៏សោយ រួចក៏នាំគ្នាសោយទាល់តែអស់ ហើយព្រះកន្សែង
សោកស្ដាយ ប៉ុន្តែមុខមាត់របស់ពួកគេប្រែប្រួលទៅជាអាក្រក់
រួចលែងចេះហោះហើរ ហើយក៏ត្រូវតែស្នាក់នៅលើផែនដីតទៅ
ទៀត ។លុះក្រោយមក មានក៏ទឹកសមុទ្របាននំាមកនូវចំណី
ថ្មីមួយទៀតគឺដូចជាពពុះទឹកដែរ តែទន់ជ្រាយដូចFromage
មានរស់ចជាតិកាន់តែឆ្ងាញ់ ក៏នំាគ្នាសោយសប្បាយតទៅទៀត។
ក៏ប៉ុន្តែម្ដងនេះ ពន្លឺក្នុងអង្គប្រាណរបស់គេក៏កាន់តែអ៊ីវទៅៗ
ស្រាប់តែយូរបន្តិចក៏លែងភ្លឺ ប៉ុន្តែក្នុងគ្រាជាមួយគ្នានោះ ក៏
កើតមានពន្លឺព្រះអាទិត្យមកបំភ្លឺលោក ។ចំណែកឯFromage
ក៏ឈប់មាន ធ្វើអោយពួកទេវតាយើងព្រះកន្សែងទួញសោកស្ដាយ
ទៀតហើយ ព្រោះមិនដឹងនឹងបានអីសោយ។ពេលនោះ ពួកគេ
ក៏នាំគ្នាចេញដំណើរស្វែងរកចំណីអាហារថ្មីហើយបានសាងសង់ជំរក
ឬផ្ទះ ហើយបង្កើតជាភូមិរស់នៅដោយបរិភោគបន្លែឬផ្លែឈើ។
បន្តិចក្រោយមក គេក៏បានស្គាល់រុក្ខជាតិមួយគឺស្រូវ ដែលផ្លែមិន
មានសំបកទេ គឺថាដំណាំស្រូវនេះកាលណាគេបេះយកគ្រាប់វាមក
អាចដាំបាយបរិភោគតែម្ដង ហើយចំណែកឯដើមវានៅជាកញ្រ្ជាំង
នោះក៏ដុះលូតលាស់ចេញផ្លែផ្កាថ្មីទៀតដោយមិនចាំបាច់ថែទាំឡើយ។
ដូច្នេះពួកទេវតា-មនុស្សយើងក៏រស់នៅស្រួលដោយមិនបាច់ធ្វើកសិកម្ម។
ថ្ងៃមួយមានមនុស្សម្នាក់កើតមានគំនិតខ្ជិល ដោយនិយាយថាបើ
ទៅបេះគ្រាប់ស្រូវរាល់ថ្ងៃចឹងដូចជាធុញហើយនឿយហត់ ។ដូច្នេះគេ
ក៏សំរេចចិត្តទៅច្រូតស្រូវយកគ្រាប់ស្រូវមកទុកបរិភោគអោយបាន
បួន-ប្រាំថ្ងៃ។ឃើញដូច្នេះ ទេវតា-មនុស្សឯទៀតក៏ធ្វើតាម រួចក្រោយ
មកក៏នាំគ្នាច្រូតស្រូវយកផលមានស្រាប់នេះមកទុកសម្រាប់
បរិភោគរយៈពេលកន្លះឬមួយខែ។មិនយូរប៉ុន្មានក៏កើតមានរឿង
ទួញសោកមួយ គឺថាស្រូវឈប់ដុះលូតលាស់ចេញផ្លែផ្កាឯងៗទៀត
ហើយ ចំណែកគ្រាប់ស្រូវក៏ទៅជាមានសំបក ធ្វើជីវិតរស់នៅកាន់
តែយ៉ាប់ ដោយសារតែគំនិតខ្ជិលរបស់ទេវតាម្នាក់នោះ។ដូច្នេះ
ពេលនោះតទៅ ពួកគេត្រូវតែដាំដំណាំស្រូវហើយប្រមូលភោគផល
មកបោកបែនហើយកិនស្រូវយកសំបកវាចេញ។ដល់ចឹងទៅ ពួក
គេក៏នាំគ្នាចែកដីគ្នាធ្វើកសិកម្ម រហូតដល់មានពេលមួយ
ឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា មិនដឹងដោះស្រាយយ៉ាងម៉េច ព្រោះមិនមាន
អ្នកណាដោះស្រាយអោយ។ដូច្នេះគឺក៏រកមើលមនុស្សណារូបរាងស្អាត
ស្អំចេះគិតខុសត្រូវមកជួយដោះស្រាយជម្លោះរវាងពួកអ្នកមានជម្លោះ។
មិនយូរប៉ុន្មាន គេក៏លើកអ្នកនោះអោយធ្វើជាអ្នកប្រធានភូមិ រួច
ក៏ក្លាយជាស្ដេចគ្រប់គ្រងពួកគេគ្រប់ទិសទីទាំងអស់។រួចហើយពួក
គេមានកូនចៅរស់នៅពាសពេញលើពិភពលោក ក៏មានអ្នកគ្រប់
គ្រង់ជាច្រើនផ្សេងទៀតហើយបង្កើតបានជាជាតិសាសន៍និង
ប្រទេសផ្សេងៗមានដូចសព្វថ្ងៃនេះ។

ផ្កាយព្រះអាទិត្យ(សរសេរដោយ ថេន ម៉ារឌី)

ព្រះអាទិត្យតាំងពីកើតមកបានពាក់កណ្ដាលជីវិតហើយ គឺនឹងនៅមានជីវិតត
ទៅមុខទៀតសំរាប់រយៈពេល4.6ពាន់លានឆ្នាំ។នៅជិតផែនដីជាងគេ ព្រះអាទិត្យ
គឺជាផ្កាយមួយក្នុងចំណោមផ្កាយនានាចំនួនចន្លោះពី100ពាន់លានទៅ400ពាន់
លានផ្កាយនៅក្នុងហ្គាឡាក់ស៊ីមហាវិថីទឹកដោះយើងនេះដែលមានភព(planètes)
ជាង100ពាន់លានភព។ព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅឆ្ងាយប្រហែល27 000ឆ្នាំពន្លឺ៎
(1ឆ្នាំពន្លឺ=9 460 730 472 580 km)ពីស្នូលហ្គាឡាក់ស៊ីដែលមានវិជ្ឈមាត្រ
ចន្លោះពី150 000ឆ្នាំពន្លឺទៅ 200 000ឆ្នាំពន្លឺ។ព្រះអាទិត្យដែលវិលជុំវិញខ្លួន
ឯងមួយជុំប្រើរយៈពេល២៥ថ្ងៃក៏ត្រូវវិលជុំវិញស្នូលហ្គាឡាក់ស៊ីមហាវិថីទឹកដោះ
ដោយប្រើរយៈពេលប្រមាណ225ទៅ250លានឆ្នាំទើបបានមួយជុំ។មានហ្គាឡាក់ស៊ី
មួយដែលនៅជិតនឹងហ្គាឡាក់ស៊ីមហាវិថីទឹកដោះយើងជាងគេឈ្មោះAndromède។
ពីហ្គាលឡាក់ស៊ីយើងនេះទៅហ្គាឡាក់ស៊ីAndromèdeមានចម្ងាយ2.5លាន
ឆ្នាំពន្លឺ។នៅក្នុងសាកលលោកយើងនេះ តារាវិទូប៉ាន់ប្រម៉ាណថាមាន
ហ្គាឡាក់ស៊ីចំនួនយ៉ាងតិច100ពាន់លានហ្គាឡាក់ស៊ីដែលធ្វើដំណើរឃ្លាត
ឆ្ងាយពីគ្នាជ្រៅៗទៅជាដរាបទៅកាន់ព្រំដែនអត់ជញ្ជាំងក្នុងលំហនៃ
សាកលលោកយើងនេះដែលគេជឿថាកើតមកពីបន្ទុះBig Bang។
Big Bangប្រហែលជានឹងអស់កម្លាំងផ្ទុះក្នុងអនាគតដ៏ឆ្ងាយខាងមុខ
ដោយសារថាសាកលលោកប្រហែលជាឈប់រីកមាឌនៃចំហាយផ្ទុះព្រោះ
មានដង់ស៊ីតេខ្ពស់នេាះលោកធាតុទាំងអស់នឹងស្រូបចូលគ្នាហើយ
ឆេះក្នុងភ្នក់ភ្លើងមហាយក្សមួយដោយកម្លាំងទំនាយរហូតនាំអោយ
បង្កើតបានជាBig Crunchហើយផ្ទុះឡើងបានជាBig Bangថ្មីមួយ
ទៀត គឺបង្កើតសាកលលោកមួយថ្មីទៀត។មានតាវិទូម្នាក់បាននិយាយថា
សាកលលោកសព្វថ្ងៃគឺជាសាកលលោកដែលបានចាប់កំណើតលើកទីប្រាំ។
បើដង់ស៊ីតេទាប សាកលលោកមិនអាចប្រមូលផ្ដុំលោកធាតុទាំងអស់
អោយឆេះជាភ្នក់ភ្លើងយក្សហើយផ្ទុះជាBig Crunchបានឡើយគឺរលត់
បន្តិចម្ដងៗរហូតទាល់តែសន្លប់បាត់ទៅក្នុងទីងងឹតគ្មានព្រំដែនតទៅ
អនាគតកាលគ្មានទីបញ្ចប់។
តាំងពីរយៈកាលប្រមាណ១៥ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ។តារាវិទូឬអ្នក
វិទ្យាសាស្រ្តខ្លះជឿថានៅខាងក្រៅសាកលលោកយើងនេះមានសាកលោក
ផ្សេងជាច្រើនទៀតជាច្រើនមិនអាចកំណត់ចំនួនបាន។
ព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅឆ្ងាយពីផែនដីប្រមាណ150លានkm។ផែនដីដែលវិលជុំវិញខ្លួន
ឯងមួយជុំ24ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ត្រូវវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យមួយជុំដោយប្រើរយៈពេល
៣៦៥ថ្ងៃ(មួយឆ្នាំ)។ព្រះអាទិត្យមានភពទាំងអស់ចំនួន8រាប់ពីភពជិតព្រះអាទិត្យ
ជាងគេគឺភពពុធ ភពសុក្រ ភពផែនដី ភពអង្គារ ភពព្រហស្បតិ ភពសៅរ៌
ភពអ៊ូរ៉ានុស និងភពនិបតុន។ចំណែកឯភពភ្លុតុនត្រូវបានសភាតារាសាស្រ្
តអន្តរជាតិសំរេចឈប់អោយឈ្មោះថាជាភពទៀតឡើយកាលពីឆ្នាំ២០០៦ព្រោះ
ថាអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានចាត់ទុកថាCharon,PlutonនិងTriton(ព្រះច័ន្ទធំ
ជាងគេបំផុតរបស់ភពនិបតុន)ជាអាចម៌ផ្កាយនៅក្នុងខ្សែក្រវ៉ាត់Kuiper។
អាទិត្យរួមជាមួយភពទាំងប្រាំបីដែលគេហៅថាប្រព័ន្ធ
ព្រះអាទិត្យនោះ ស្ថិតនៅចំកណ្ដាលស្វ៊ែរពពកOORTដែលមានទំហំ1.6ឆ្នាំពន្លឺ
ជាវិជ្ឈមាត្រ។ភពពុធ ភពសុក្រ ភពផែនដី និងភពអង្គារ គឺជាភពថ្មរឹង ។
ឯភពព្រហស្បតិភពសៅរ៌ គឺជាភពឧស្ម័នមានទំហំធំសម្បើមជាងគេ។ចំណែក
ភពអូរ៉ានុស និងនិបតុនជាភពទឹកកកមានធាតុអាកាសត្រជាក់ខ្លាំងជាង
គេទាំងថ្ងៃទាំងយប់។
ព្រះអាទិត្យមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាផែនដី330 000ដងគឺស្មើប្រហែល2×10^30គ.ក
មានន័យថា២គុណនឹង១០ស្វ័យគុណ៣០គ.ក។ប៉ុន្តែព្រះអាទិត្យត្រូវស្រកទម្ងន់
យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ពីមួយវិនាទីទៅមួយវិនាទីត្រូវឆេះឧស្ម័នហួតអស់មួយលាន
តោនទៅក្នុងបរិយាកាសព្រះអាទិត្យ។នៅលើផ្ទៃព្រះអាទិត្យដែលហៅថា
Photosphèreមានកំដៅ5 500ដឺក្រេC ឯចំណែកនៅស្នូលកណ្ដាល
សីតុណ្ហភាពឡើងដល់15លានដឺក្រេC។គឺនៅទីនោះហើយ ដែលជាឡផលិត
គ្រាប់ពន្លឺហៅថាPhotonsដែលប្រើរយៈពេល30 000ឆ្នាំទើបអាចរត់ចេញ
មកដល់លើផ្ទៃព្រះអាទិត្យរួចធ្វើដំណើរមកដល់ផែនដីដោយប្រើរយៈពេលតែ
ប្រាំបីនាទីប៉ុណ្ណោះ។នៅក្នុងស្នូលព្រះអាទិត្យ មានឧស្ម័នអ៊ីដ្រូហ្សែន
(Hydrogène)34ភាគរយ,ឧស្ម័នហេលីយ៉ូម(Hélium)៦៤ភាគរយ
ហើយរាល់មួយវិនាទីឧស្ម័នអ៊ីដ្រូហ្សែនត្រូវឆេះក្លាយទៅជាឧស្ម័នហេលីយ៉ូម
អស់បរិមាណ600លានតោន។ចំណែកនៅសម្បកក្រៅវិញ មាន
ឧស្ម័នអ៊ីដ្រូហ្សែន73ភាគរយនិងឧស្ម័នហេលីយ៉ូម25ភាគរយនិង2ភាគរយ
ជាលោកធាតុផ្សេងទៀត។ស្នូលព្រះអាទិត្យ គឺជាកន្លែងដែលមានប្រតិកម្ម
នុយក្លេអែរ ហើយមានទំហំមាឌត្រឹមតែ2ភាគរយនៃទំហំមាឌទាំងមូល
របស់ព្រះអាទិត្យ ប៉ុន្តែមានទម្ងន់ស្មើនឹង60ភាគរយនៃទម្ងន់នៃព្រះអាទិត្យ។
នៅឯស្នូលព្រះអាទិត្យ ដោយកំដៅក្ដៅខ្លាំងពេកក៏មិនអាចមានអាតូម
ទាំងមូលបានទេ គឺមានត្រឹមតែប្រ៉ូតុង(Proton)និងណឺតត្រុង(Neutron)
ព្រមទាំងប៉ូស៊ីត្រុង(Positron) ណឺតទ្រីណូ(Neutrino)និង
ហ្វូតុងហ្គាម៉ា(Photon gamma)ដែលជាគ្រាប់ពន្លឺត្រូវចាក់ចេញដំណើរ
មកបំភ្លឺលោកមានប្រតិកម្មនុយ។ប្រតិកម្មនោះជាប្រតិកម្មតគ្នាមាន
ដំណើរការដូចនេះ៖ដំបូង គ្រាប់ប៉្រូតុងពីរគ្រាប់ប៉ះទង្គិចគ្នា បង្កើតបាន
ជាគូប្រ៉ូតុង-ណឺតត្រុងដោយខ្ទាតចេញបំណែកតូចៗពីរគឺប៉ូស៊ីត្រុង
(Positron)និងណឺតទ្រីណូ(Neutrino) រួចហើយ គូប្រូ៉តុង-ណឺតត្រុង
ទៅប៉ះទង្គិចជាមួយប្រូ៉តុងមួយបង្កើតបានជាភ្លោះបីជាប់ស្អិតគ្នា គឺពីរ
ជាប្រូ៉តុង មួយជាណឺតត្រុង ហើយចុងក្រោយភ្លោះបីនេះទៅប៉ះទង្គិច
នឹងភ្លោះបីផ្សេងទៀតបង្កើតបានជាភ្លោះបួនគឺពីរជាប្រូ៉តុង ពីរផ្សេង
ទៀតណឺតត្រុង ដោយបញ្ចេញគ្រាប់ពន្លឺហ្វូតុងហ្គាម៉ា(Photon Gamma)
នំាអោយខ្ទាតចេញប្រូ៉តុងពីរ ដែលនឹងទៅធ្វើប្រតិកម្មបន្តៗផ្សេងទៀត។
ដំណើរប្រតិកម្មនេះហើយដែលបង្កអោយព្រះអាទិត្យរះបំភ្លឺពិភពលោកបាន។
ទៅអានាគតដ៏វែងឆ្ងាយទៅមុខ គឺប្រហែលជា5ពាន់លានឆ្នាំទៀត ព្រះ
អាទិត្យនឹងឆេះអស់ឧស្ម័នអ៊ីដ្រូហ្សែន តែមិនរលាយខ្លួនបាត់ភ្លាមឡើយ
គឺនឹងត្រូវប្រែក្លាយទៅជាផ្កាយយក្សក្រហម(Géante rouge)ដោយមាឌ
រីកធំយ៉ាងមហិមាទំនងលេបភពពុធបាត់ទៅផងនោះ ហើយនឹងភ្លឺ
ចែងចំាងមួយពាន់ដងខ្លាំងជាងសព្វថ្ងៃ។នៅពេលដែលឧស្ម័នអ៊ីដ្រូហ្ស៊ែន
ឆេះអស់រលីងហើយក្លាយទៅជាឧស្ម័នហេលីយ៉ូមនោះ ព្រះអាទិត្យមាឌ
យក្សក្រហមនេះនឹងមានវត្តមានរយៈកាលជាង2ពាន់លានឆ្នាំក្នុង
ចំណោមផ្កាយយក្សក្រហមទំាងឡាយ ដោយមានវិជ្ឈមាឌ
ប្រវែង30ដងវែងជាងវិជ្ឈមាឌបច្ចុប្បន្ន។
ព្រះអាទិត្យគឺជាផ្កាយទោលដែលពុំសូវសម្បូរប៉ុន្មានដែរនៅ
ក្នុងសាកលលោក ព្រោះក៏បានប៉ាន់ប្រមាណដែរថាមាន
មិនដល់ពាក់កណ្ដាលផងទេ ដោយសារផ្កាយផ្សេងសុទ្ធសឹង
ជាផ្កាយភ្លោះពីរ ភ្លោះបី ឬភ្លោះបួន។ក្រៅពីនេះ នៅមានផ្កាយ
ដែលផ្ទុះរួចហើយឈ្មោះថាsupernovae មានផ្កាយណឺតត្រុង
មានផ្កាយpulsarដែលជាផ្កាយទោលឬភ្លោះហើយ
ស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់ខ្លួនហើយនិងរូងខ្មៅ
(Trou noir)ដែលជារណ្ដៅខ្មោចនៃផ្កាយដែលបានស្លាប់ទៅហើយនោះ។
តារាវិទូក៏ដូចអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តមួយចំនួនមានជំនឿថាគឺរូងខ្មៅនោះជា
ផ្លូវនាំទៅកាន់ទីកន្លែងផ្សេងទៀតក្នុងសាកលោកនេះឬក៏នាំទៅ
សាកលលោកលផ្សេងទៀត។
———————————————–
សូមជំរាបថា មួយឆ្នាំពន្លឺស្មើនឹងចម្ងាយដែលពន្លឺបានធ្វើ
ដំណើរក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដោយដឹងថាក្នុងមួយវិនាទី ពន្លឺធ្វើ
ដំណើរបានចម្ងាយជិត300 000km។ដូច្នេះ យើងអាចគណនាល្បឿន
វាក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំដូចតទៅ៖
300 000kmx3 600.x24x365=9 460 730 472 580 km
systeme solaireintérieur soleilréaction proton-neutrontrajet photonsAndromède

តើអ្នកដឹងទេ?

ត្រីងៀតប្រៃខ្លាំង ធ្វើម៉េចទើបបន្សាបវាអោយឈប់ប្រៃខ្លាំង?
គឺត្រូវយកវា​ទៅត្រាំទឹកអំបិលអោយបានមួយសន្ទុះធំ រួចលាង
វាអោយស្អាត។ទឹកសាបមិនបន្សាបវាបានលឿនទេ ។ចំណែក
ទឹកអំបិល វិញវាបឺតយកជាតិប្រៃពីត្រីងៀតបានយ៉ាងឆាប់
រហ័សហើយធ្វើអោយបាត់ប្រៃខ្លាំងយ៉ាងលឿន។មនុស្សមាន
សមាជិកគ្រួសារស្លាប់ កើតទុក្ខខ្លាំង ធ្វើម៉េចទើបបន្សាប
ទុក្ខខ្លាំងបាន?គឺត្រូវ ស្ដាប់ធម៌ទេសនា ឬស្មូតឬស្ដាប់ចំរៀង
កំសត់ ។មិនត្រូវ ទៅរាំច្រៀង ឬស្ដាប់ចំរៀងរាំញាក់ឡើយ។ឬ
ក៏អាចធ្វើដំណើរទេចរណ៍ទៅលេងមាត់សមុទ្រស្រូបខ្យល់អាកាស
បរិសុទ្ធឬកំសាន្តព្រៃ កំសាន្តភ្នំឬប្រាសាទបុរាណផ្សេងៗ។
អ្នកជំងឺខ្លះបានស្បើយដោយបានដើរកំសាន្តមាត់សមុទ្រស្រូប
ខ្យល់បរិសុទ្ធហើយផឹកទឹកក្រូចពោធិសាត់។មិនតែប៉ុណ្ណោះត្រូវ
ទទួលស្គាល់ថាជីវិតនរណាក៏ផុយស្រួយដូចគ្នា។ គ្មាននរណាមាន
ជំរករឹងមាំដើម្បីធានាការពារជីវិតខ្លួនឯងបានគ្រប់ពេលវេលា
នោះទេ។ទីបំផុត សំរាប់គ្រប់គ្នា ជីវិតនឹងទៅដល់ទីបញ្ចប់ដោយ
គេចមិនរួច ព្រោះជីវិតគឺកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់។គ្រប់អ្វីៗជា
របស់យើងគ្រាន់តែជារបស់បណ្ដោះអាសន្ននតែប៉ុណ្ណោះ ។
ចំណែកឯជីវិតរបស់ខ្លួនយើងម្នាក់ៗក៏ជារបស់បណ្ដោះអាសន្នដែរ
ព្រោះសេចក្ដីស្លាប់មិនទៀងឡើយ។ជីវិតមនុស្សយើងបើធៀប
នឹងជីវិតផ្កាយឬជីវិតអមតៈ គឺខ្លីណាស់ ហាក់ដូចជាមួយ
ពព្រិចភ្នែកប៉ុណ្ណោះ។ដូច្នេះហើយ ប្រសិនជាមានជីវិតអមតៈ
ក្រោយសេចក្ដីស្លាប់ តើចង់បានទេ គ្រប់គ្នា?ជីវិតអមតៈគឺ
ឈប់កើតឈប់ស្លាប់ហើយក៏ឈប់មានទុក្ខ(មានតែសុខនិង
សប្បាយ:Béatitude) ដូចករណីព្រះពុទ្ធចូលព្រះបរិនិពា្វន។
ដោយ ថេន ម៉ារឌី

ទឹកកកសំឡីសស្អាតគួរអោយគយគន់

រដូវត្រជាក់នឹងចាប់់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២១ធ្នូ ប៉ុន្តែទឹកកកសំឡីអាច
ចាប់់ធ្លាក់់តំាងពីដើមខែវិចិ្ឆកាមកម្ល៉េះ។ ជារៀងរាល់់ឆ្នាំនៅ
ប្រទេសកាណាដា រដូវត្រជាក់ធ្វើអោយមនុស្សទំាងឡាយ
មានអារម្មណ៌សប្បាយខ្លំាងក៏ព្រោះជាឱកាសបុណ្យណូអែលនិង
បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីនោះឯង។ប៉ុន្តែរដូវនេះ ផ្ដល់់ផលអវិជ្ជមានខ្លះ
ផលវិជ្ជមានខ្លះ។ផលវិជ្ជមានគឺទឹកកកសំឡីធ្លាក់់ធ្វើអោយ
មនុស្សផងទំាងឡាយមានអារម្មណ៍សប្បាយរីករាយ ហើយនំា
គ្នាទៅលេងទឹកកកសំឡី លេងរំអិលលើទឹកកក ឬលេងស្គី។
ទឹកកកសំឡីមិនត្រឹមធ្វើអោយក្មេងចាស់់បានរត់់រំអិលលេង
ប៉ុណ្ណោះទេ ។វាធ្វើអោយបរិយាកាសជុំវិញសស្អាតហើយ
ធ្វើអោយមានអារម្មណ៌ថាទីក្រុងដែលយើងកំពុងរស់់នៅហាក់
អណ្ដែតលើពពកសក្បុស ហើយពេលយប់់មានពន្លឺអគិ្គសនី
តុបតែងលំអហើយបំភ្លឺដើមឈើយ៉ាងល្អស្អាតជាទីបំផុត ។
បរិយកាសជំុវិញមានភាពល្អប្រណិតគ្មានល្អងធូលីដី ហើយ
បរិបូរណ៍ដោយសេចក្ដីសុខសាន្ត ប្រៀបដូចជាឋានសួគ៌ដែរតើ!។
ឯផលអវីជ្ជមានវិញគឺមានការពិបាកច្រើនក្នុងការធ្វើដំណើរ
ជាពិសេសគឺពេលមានព្យុះទឹកកក និងធាតុអាកាសត្រជាក់់
ខ្លំាង ដែលធ្វើអោយមនុស្សភាគច្រើនមិនចូលចិត្តធ្វើដំណើរ
ទៅទីណាមកណាទេ។ក្រៅពីនេះ វាធ្វើអាចធ្វើអោយចរាចរណ៍កក
ស្ទះជាញឹកញាប់់និងអាចធ្វើអោយមានគ្រោះថ្នាក់់រថយន្តច្រើនឡើង។
ក្នុងឱកាសអាកាសធាតុមិនសូវត្រជាក់់ខ្លាំងប៉ុន្មានទេនោះ ក្រោយ
ពីទឹកកកសំឡីធ្លាក់់រួចហើយ ទេសភាពជុំវិញមានសភាពស្អាតស្ងប់
គួរជាទីគយគន់់ ៖ផ្លូវថ្នល់់ និងបរិវេណមានសភាពដូចជាក្រាលព្រំ
សំឡីសក្បុសនំាចិត្តអោយចង់់ដើរទស្សនាកំសាន្តធម្មជាតិដ៏ល្អប្រណីត
នៅជុំវិញ។ទិដ្ឋភាពស្រស់់ស្អាតដូចនេះនំាអោយនឹកស្រម៉ៃថានោះជាទី
មានសេចក្ដីសុខសាន្ត ពិតៗ។
ដោយថេន ម៉ារឌី
hiver1
hiver2